Philesiaceae
Philesia magellanica | |||
| Systematyka[1][2] | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Podkrólestwo | |||
| Nadgromada | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Nadklasa | |||
| Klasa | |||
| Nadrząd | |||
| Rząd | |||
| Rodzina |
Philesiaceae | ||
| Nazwa systematyczna | |||
| Philesiaceae Dumort. Anal. Fam. Pl.: 53, 54, 97 (1829)[3] | |||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Philesia Comm. ex Juss.[4] | |||
| Synonimy | |||
| |||


Philesiaceae Dumort. – rodzina roślin jednoliściennych zaliczana do rzędu liliowców, obejmująca dwa monotypowe rodzaje, zasiedlające południowy kraniec Ameryki Południowej[2]. Oba gatunki są uprawiane jako ozdobne w klimacie umiarkowanym ciepłym i wilgotnym. Plątawa różowa Lapageria rosea uznana została za narodowy kwiat Chile[6].
Morfologia
- Pędy
- Rośliny tworzą krótkie, podziemne, drewniejące kłącza. Pędy naziemne silnie rozgałęzione, przeważnie zdrewniałe, wzniesione lub wijące[5][6].
- Liście
- Ulistnienie naprzeciwległe, naprzemianległe lub skrętoległe[5], zwykle ułożone w jednej płaszczyźnie[6]. Liście siedzące lub krótkoogonkowe, u nasady tworzące pochwę liściową[5]. Blaszki liściowe proste, jajowate lub lancetowate, całobrzegie, niekiedy zwinięte na brzegach, ostre lub zaostrzone[7]. Użyłkowanie pierwszorzędowe równoległe, dalsze siatkowate[5][6].
- Kwiaty
- Kwiaty obupłciowe, promieniste, zwisające, pojedyncze lub zebrane w kwiatostan, wyrastające wierzchołkowo lub w kątach pędów. Okwiat pojedynczy. Listki okwiatu położone w dwóch okółkach po trzy. Listki wewnętrznego okółka duże, koronopodobne, nachodzące na siebie, dzwonkowate, z miodnikami u nasady, czerwone lub białe, niekiedy biało nakrapiane. Pręciki położone w dwóch okółkach po trzy. Nitki pręcików nitkowate, wolne lub zrośnięte w dolnej połowie. Główki pręcików dwupylnikowe. Słupek zbudowany z trzech zrośniętych owocolistków. Zalążnia górna, jednokomorowa. Szyjka słupka wzniesiona, nitkowata. Znamię słupka główkowate. Zalążki anatropowe lub amfitropowe, powstające w dwóch rzędach ze ściennych łożysk[5].
Biologia i ekologia
- Rozwój
- Pnące chamefity lub nanofanerofity[3].
- Siedlisko
- Lasy iglaste i bukanowe[5].
Systematyka
- Pozycja systematyczna według systemu APG V z 2026[8][9]
| liliowce |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- Pozycja rodziny w innych systemach
W systemie Cronquista z roku 1982 rodzaje zaliczone do tej rodziny włączone zostały do rodziny kolcoroślowatych, zaliczonej do rzędu liliowców w podklasie liliowych w ramach jednoliściennych[10]. W systemie Takhtajana z roku 2008 rodzina zaliczona jest do rzędu Smilacales w nadrzędzie liliopodobnych Lilianae, podklasie liliowych w ramach jednoliściennych[11].
- Podział na rodzaje[3]
Zastosowanie
Rośliny zaliczane do tej rodziny są uprawiane jako rośliny ozdobne. Owoce plątawy różowej są jadalne[5].
Przypisy
- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-02] (ang.).
- ↑ a b Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-02] (ang.).
- ↑ a b c Plants of the World Online (POWO). The Royal Botanic Gardens, Kew, 2026. [dostęp 2026-10-07]. (ang.).
- ↑ Tropicos. Missouri Botanical Garden. [dostęp 2011-04-10]. (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i j k J.G. Conran i H.T. Clifford: Philesiaceae. W: Klaus Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. T. 3: Flowering Plants. Monocotyledons. Lilianae (except Orchidaceae). Berlin Heidelberg: Springer-Verlag, 1998, s. 409-411. ISBN 3-540-64060-6. (ang.).
- ↑ a b c d e Maarten J. M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World: An Illustrated Encyclopedia of Vascular Plants. Richmond, Chicago: Kew Publishing, The University of Chicago Press, 2017, s. 147. ISBN 978-1842466346.
- ↑ a b Plantas Vasculares de la Republica Argentina. [dostęp 2011-04-10]. (hiszp.).
- ↑ James W. Byng (i inni). Large‐scale nuclear and plastid phylogenomic analyses inform an updated Angiosperm Phylogeny Group classification: APG V. „Journal of Systematics and Evolution”. 64 (5), s. 845–874, 2026-09-17. DOI: 10.1111/jse.70096.
- ↑ James W. Byng, Rogier van Vugt, Ehoarn Bidault, Mark W. Chase, Maarten J.M. Christenhusz: Angiosperm Phylogeny Poster APG V. APG V (2026), supplementary information. [dostęp 2026-10-06].
- ↑ Arthur Cronquist: An integrated system of classification of flowering plants. New York: Columbia University Press, 1981, s. 1228. ISBN 0-231-03880-1.
- ↑ A. L. (Armen Leonovich) Takhtadzhi͡an: Flowering plant. [New York]: Springer, 2009, s. xliv. ISBN 978-1-4020-9608-2.