Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Philesiaceae


Philesiaceae
Ilustracja
Philesia magellanica
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

liliopodobne (≡ jednoliścienne)

Rząd

liliowce

Rodzina

Philesiaceae

Nazwa systematyczna
Philesiaceae Dumort.
Anal. Fam. Pl.: 53, 54, 97 (1829)[3]
Typ nomenklatoryczny

Philesia Comm. ex Juss.[4]

Synonimy
  • Lapageriaceae Kunth[5]
Philesia magellanica
Lapageria rosea

Philesiaceae Dumort. – rodzina roślin jednoliściennych zaliczana do rzędu liliowców, obejmująca dwa monotypowe rodzaje, zasiedlające południowy kraniec Ameryki Południowej[2]. Oba gatunki są uprawiane jako ozdobne w klimacie umiarkowanym ciepłym i wilgotnym. Plątawa różowa Lapageria rosea uznana została za narodowy kwiat Chile[6].

Morfologia

Pokrój
Zimozielone krzewy lub wijące liany[5][6].
Pędy
Rośliny tworzą krótkie, podziemne, drewniejące kłącza. Pędy naziemne silnie rozgałęzione, przeważnie zdrewniałe, wzniesione lub wijące[5][6].
Liście
Ulistnienie naprzeciwległe, naprzemianległe lub skrętoległe[5], zwykle ułożone w jednej płaszczyźnie[6]. Liście siedzące lub krótkoogonkowe, u nasady tworzące pochwę liściową[5]. Blaszki liściowe proste, jajowate lub lancetowate, całobrzegie, niekiedy zwinięte na brzegach, ostre lub zaostrzone[7]. Użyłkowanie pierwszorzędowe równoległe, dalsze siatkowate[5][6].
Kwiaty
Kwiaty obupłciowe, promieniste, zwisające, pojedyncze lub zebrane w kwiatostan, wyrastające wierzchołkowo lub w kątach pędów. Okwiat pojedynczy. Listki okwiatu położone w dwóch okółkach po trzy. Listki wewnętrznego okółka duże, koronopodobne, nachodzące na siebie, dzwonkowate, z miodnikami u nasady, czerwone lub białe, niekiedy biało nakrapiane. Pręciki położone w dwóch okółkach po trzy. Nitki pręcików nitkowate, wolne lub zrośnięte w dolnej połowie. Główki pręcików dwupylnikowe. Słupek zbudowany z trzech zrośniętych owocolistków. Zalążnia górna, jednokomorowa. Szyjka słupka wzniesiona, nitkowata. Znamię słupka główkowate. Zalążki anatropowe lub amfitropowe, powstające w dwóch rzędach ze ściennych łożysk[5].
Owoce
Kuliste lub jajowate, czerwone jagody[7]. Nasiona kuliste, żółtobrązowe[5].

Biologia i ekologia

Rozwój
Pnące chamefity lub nanofanerofity[3].
Siedlisko
Lasy iglaste i bukanowe[5].
Cechy fitochemiczne
Rośliny zaliczane do tej rodziny zawierają saponiny[5].

Systematyka

Pozycja systematyczna według systemu APG V z 2026[8][9]
liliowce


Campynemataceae



korsjowate Corsiaceae





melantkowate Melanthiaceae




Petermanniaceae





krasnolicowate Alstroemeriaceae



zimowitowate Colchicaceae






Philesiaceae



Ripogonaceae




kolcoroślowate Smilacaceae



liliowate Liliaceae







Pozycja rodziny w innych systemach

W systemie Cronquista z roku 1982 rodzaje zaliczone do tej rodziny włączone zostały do rodziny kolcoroślowatych, zaliczonej do rzędu liliowców w podklasie liliowych w ramach jednoliściennych[10]. W systemie Takhtajana z roku 2008 rodzina zaliczona jest do rzędu Smilacales w nadrzędzie liliopodobnych Lilianae, podklasie liliowych w ramach jednoliściennych[11].

Podział na rodzaje[3]

Zastosowanie

Rośliny zaliczane do tej rodziny są uprawiane jako rośliny ozdobne. Owoce plątawy różowej są jadalne[5].

Przypisy

  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-02] (ang.).
  2. ↑ a b Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-02] (ang.).
  3. ↑ a b c Plants of the World Online (POWO). The Royal Botanic Gardens, Kew, 2026. [dostęp 2026-10-07]. (ang.).
  4. ↑ Tropicos. Missouri Botanical Garden. [dostęp 2011-04-10]. (ang.).
  5. ↑ a b c d e f g h i j k J.G. Conran i H.T. Clifford: Philesiaceae. W: Klaus Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. T. 3: Flowering Plants. Monocotyledons. Lilianae (except Orchidaceae). Berlin Heidelberg: Springer-Verlag, 1998, s. 409-411. ISBN 3-540-64060-6. (ang.).
  6. ↑ a b c d e Maarten J. M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World: An Illustrated Encyclopedia of Vascular Plants. Richmond, Chicago: Kew Publishing, The University of Chicago Press, 2017, s. 147. ISBN 978-1842466346.
  7. ↑ a b Plantas Vasculares de la Republica Argentina. [dostęp 2011-04-10]. (hiszp.).
  8. ↑ James W. Byng (i inni). Large‐scale nuclear and plastid phylogenomic analyses inform an updated Angiosperm Phylogeny Group classification: APG V. „Journal of Systematics and Evolution”. 64 (5), s. 845–874, 2026-09-17. DOI: 10.1111/jse.70096. 
  9. ↑ James W. Byng, Rogier van Vugt, Ehoarn Bidault, Mark W. Chase, Maarten J.M. Christenhusz: Angiosperm Phylogeny Poster APG V. APG V (2026), supplementary information. [dostęp 2026-10-06].
  10. ↑ Arthur Cronquist: An integrated system of classification of flowering plants. New York: Columbia University Press, 1981, s. 1228. ISBN 0-231-03880-1.
  11. ↑ A. L. (Armen Leonovich) Takhtadzhi͡an: Flowering plant. [New York]: Springer, 2009, s. xliv. ISBN 978-1-4020-9608-2.