Pierogi leniwe
| danie podstawowe | |
Domowe leniwe pierogi ze stopionym masłem i cynamonem | |
| Inne nazwy |
leniwe |
|---|---|
| Rodzaj | |
| Kuchnia | |
| Miejsce powstania | |
| Obróbka żywności | |
| Składniki | |

Leniwe pierogi[4][1][2][3][5] (pierogi leniwe[2][6], potocznie: leniwe[7]) – grube kluski przyrządzane z twarogu, jaj, mąki i ugotowanych ziemniaków (opcjonalny składnik), gotowane w lekko osolonej wodzie[2][8][4][1].
Nazwa „leniwe pierogi” wywodzi się stąd, że podstawowe składniki tych klusek (twaróg, jajka i mąka) są takie jak składniki na pierogi z serem[9].
Według polskich podręczników do gastronomii, składniki na leniwe pierogi z ciasta ziemniaczanego są następujące: ser biały, gotowane ziemniaki, mąka pszenna, jaja, mąka ziemniaczana, sól do smaku[2][3]. Ser i ziemniaki przepuszcza się przez maszynkę, następnie łączy z pozostałymi składnikami[2][3]. Wyrobione ciasto dzieli się na części, z których formuje się wałki o średnicy 3 cm, które następnie się spłaszcza i kroi na ukośne kluski[2][3]. Przed pokrojeniem, za pomocą tępej strony noża, można odcisnąć na cieście kratkę[3]. Kluski gotuje się natychmiast po uformowaniu, w szerokim rondlu, na wolnym ogniu, w dużej ilości osolonej wody[2][3]. Po ok. 3 minutach wyjmuje się je z wody za pomocą łyżki cedzakowej, wykładając na ogrzany talerz lub półmisek, i polewa tłuszczem[2][3].
Przygotowanie leniwych bez ziemniaków wygląda zaś następująco: twaróg przepuszcza się przez maszynkę i łączy z żółtkami jaj, następnie dodaje się pianę ubitą z białek i mąkę pszenną[3]. Z zarobionym ciastem postępuje się tak samo jak w przypadku leniwych ziemniaczanych[3].
Obie wersje leniwych pierogów przygotowuje się bezpośrednio przed podaniem, zarabiając ciasto partiami w miarę zapotrzebowania[6][3].
Dla porównania, poniżej przepis na „pierogi leniwe” według Marii Ochorowicz-Monatowej (1866–1925)[5][10]:
Łyżkę masła i 4 żółtka utrzeć w misce na pianę; funt sera twaroga (musi być dobrze odciśnięty i świeży, nie kwaśny) zetrzeć na tarku, przetasować przez sito, posolić i wymieszawszy z masłem i jajami, utrzeć do gładkości. Ubić pianę z pozostałych białek, dać do sera, wsypać dwie łyżki mąki, wymieszać lekko, wyrzucić na stolnicę wysypaną mąką, urobić długie dwa wałki, spłaszczyć je trochę, nakarbować w kratkę nożem i krajać ukośne pierożki. Gotować przed samem podaniem w kipiącej wodzie 10—15 minut, wyjmować ostrożnie durszlakową łyżką, układać na półmisku i polać obficie masłem z rumianą bułeczką.
Sposoby podania
Leniwe pierogi standardowo podawane są jako danie podstawowe[3]. Zazwyczaj na obiad, podwieczorek lub na kolację, współcześnie też na śniadanie jako tzw. comfort food.
Najczęściej podawane są na słodko[1] (są potrawą zaliczaną do legumin[11]), ale też i na słono:
- okraszone stopionym masłem i smażoną bułką tartą[8][2][3],
- z bitą śmietaną, śmietaną[8] i cukrem,
- z cukrem i cynamonem.
Czasem dodatkowo podsmaża się je na patelni.
Wartość odżywcza
Leniwe pierogi, ponieważ zawierają białko z twarogu, dają uczucie sytości, ale ich wartość odżywcza zależy od sposobu przygotowania oraz dodatków. Podane bez okrasy są lekkostrawne.
Bywają określane jako potrawa bardzo wartościowa[2]. Autorzy książki Dobra kuchnia z kolei zauważają, że, podobnie do pierogów ruskich, jest to danie ubogie witaminy i składniki mineralne[12].
| ||||||||||||||||||||||||||||||||
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||
| Dane liczbowe na podstawie: [13] Wartości RDA i AI wyznaczone na podstawie danych Institute of Health[14] | ||||||||||||||||||||||||||||||||
Zobacz też
Przypisy
- ↑ a b c d
leniwe pierogi [w:] Wielki słownik języka polskiego (wsjp.pl) [online], Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk [dostęp 2022-01-13].
- ↑ a b c d e f g h i j k „Ciasta wyrabiane na stolnicy: Ciasto ziemniaczane”. W: Krystyna Flis, Aleksandra Procner: Technologia gastronomiczna z towaroznawstwem: podręcznik dla technikum. Część 2. Wyd. XVIII. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 2009, s. 79–81. ISBN 978-83-02-02862-5 (część 2), ISBN 978-83-02-03170-0 (całość).
- ↑ a b c d e f g h i j k l m „Przepisy kulinarne”, przepisy „Leniwe pierogi” oraz „Leniwe pierogi ziemniaczane”. W: praca zbiorowa: Kucharz gastronom. Wyd. III poprawione i uzupełnione. Warszawa: Wydawnictwo przemysłu lekkiego i spożywczego, 1968, s. 879–880.
- ↑ a b leniwe pierogi, [w:] Słownik języka polskiego [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2022-01-13].
- ↑ a b „Leniwe pierogi”. W: Andrzej Kozioł: Polski słownik kuchenny i biesiadny. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Text”, 2003?, s. 144–145. ISBN 83-88934-14-7.
- ↑ a b Zofia Maciesowicz: „Potrawy z mleka i serów” > „Potrawy z sera” > „Drugie dania”, wstęp oraz przepis „Pierogi leniwe”. W: praca zbiorowa (koordynator: Maria Szczygłowa): Dobra kuchnia: żywienie w rodzinie. Wyd. V. Warszawa: Wydawnictwo „Watra”, 1976, s. 253–254.
- ↑ leniwe, [w:] Słownik języka polskiego [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2022-01-13].
- ↑ a b c Kuchnia polska, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, 1985, s. 342, ISBN 83-208-0494-9.
- ↑ Magdalena Kasprzyk-Chevriaux, Deser na obiad: leguminy w obiadowym menu, [w:] Culture.pl [online], Instytut Adama Mickiewicza, 1 grudnia 2015 [dostęp 2026-08-04].
- ↑ „Rozdział XXII. Potrawy z mąki i kaszy, przepis „47. Pierogi leniwe”. W: Marya Ochorowicz-Monatowa: Uniwersalna książka kucharska. Wyd. trzecie znacznie powiększone. Warszawa – Lwów: Księgarnia E. Wende i S-ka, 1913, s. 572. (skany książki w bibliotece cyfrowej Polona)
- ↑ Magdalena Kasprzyk-Chevriaux, Deser na obiad: leguminy w obiadowym menu, [w:] Culture.pl [online], Instytut Adama Mickiewicza, 1 grudnia 2015 [dostęp 2022-01-13].
- ↑ Zofia Bagieńska: „Zupy i dodatki do zup”, wstęp do podrozdziału „Zupy kremy”. W: praca zbiorowa (koordynator: Maria Szczygłowa): Dobra kuchnia: żywienie w rodzinie. Wyd. V. Warszawa: Wydawnictwo „Watra”, 1976, s. 101.
- ↑ Urszula Łatka: Technologia i towaroznawstwo. Wyd. piąte. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 2008, s. 140. ISBN 978-83-02-08784-4.
- ↑ Dietary Reference Intakes Tables and Application, Institute of Health, The National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine (ang.).