Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Pirol


Pirol
Ogólne informacje
Charakterystyka fizyczna
ciemnożółta[2] lub ciemnobrązowa, czysta ciecz[3]
Wzór Hilla

C4H5N

Masa molowa

67,09 g/mol

Identyfikacja
Numer CAS

109-97-7

PubChem

8027

Podobne związki
Podobne związki

pirolidyna, furan, tiofen

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Pirol – organiczny związek chemiczny z grupy heterocyklicznych związków aromatycznych. Zbudowany jest z pięcioczłonowego pierścienia zawierającego jeden atom azotu.

Występowanie

Sam pirol nie jest spotykany w organizmach żywych, jednak grupa pirolowa stanowi podstawową jednostkę powtarzalną wielu sprzężonych związków makrocyklicznych, np. porfiryn i koryn, które pełnią kluczową rolę w wielu organizmach żywych. Układy te występują m.in. w hemoglobinie i chlorofilu.

Grupa pirolowa jest też obecna w strukturze indolu, witaminy B12 i tryptamin.

Właściwości chemiczne

Pirol wykazuje bardzo słabe właściwości zasadowe (pKBH+ ok. −3,6)[5], co wynika z dearomatyzacji związku podczas protonowania atomu azotu, którego para elektronowa wchodzi w skład zdelokalizowanych elektronów π pierścienia aromatycznego. Dla porównania, niearomatyczna pirolidyna ma pKBH+ 11,3 i jest dość silną zasadą organiczną. Oprócz właściwości zasadowych, pirol wykazuje także bardzo słabe właściwości kwasowe (pKa ok. 17,3)[5].

Uwagi

  1. ↑ a b Nazwy „imidol” (ang. imidole) i „diwinylenoimina” (divinylenimine) nie występują w polskojęzycznej literaturze i są spotykane jedynie w tłumaczeniach aktów prawnych.

Przypisy

  1. ↑ a b P-14.7.1, [w:] Henri A. Favre, Warren H. Powell, Nomenklatura związków organicznych. Rekomendacje IUPAC i nazwy preferowane 2013, Komisja Terminologii Chemicznej Polskiego Towarzystwa Chemicznego (tłum.), wyd. 3, Narodowy Komitet Międzynarodowej Unii Chemii Czystej i Stosowanej, [2017], s. 45 [zarchiwizowane 2025-12-02].
  2. ↑ a b c d e f g Pyrrole, [w:] GESTIS-Stoffdatenbank [online], Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung, ZVG: 492733 [dostęp 2017-10-30] (niem. • ang.).
  3. ↑ a b c d e f g h Pirol [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, 11 listopada 2025, numer katalogowy: W338605 [dostęp 2026-03-16].
  4. ↑ CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M. Haynes (red.), wyd. 97, Boca Raton: CRC Press, 2016, ISBN 978-1-4987-5429-3, OCLC 961861918 (ang.).
    1. ↑ a b c d e S. 3-478.
    2. ↑ a b c S. 6-80.
    3. ↑ S. 5-176.
    4. ↑ S. 5-96.
    5. ↑ a b c d S. 6-246.
    6. ↑ a b c S. 6-193.
    7. ↑ a b S. 15-19.
    8. ↑ S. 5-162.
    9. ↑ S. 9-65.
  5. ↑ a b c d M. Balón, M.C. Carmona, M.A. Muñoz, J. Hidalgo, The acid-base properties of pyrrole and its benzologs indole and carbazole. A reexamination from the excess acidity method, „Tetrahedron”, 45 (23), 1989, s. 7501–7504, DOI: 10.1016/S0040-4020(01)89212-7 (ang.).
  6. ↑ Pyrrole [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, numer katalogowy: W338605 [dostęp 2017-10-30] (ang.). (przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki)