Pluskwiaki
| Hemiptera[1] | |
| Linnaeus, 1758 | |
| Okres istnienia: pensylwan–dziś | |
Górny lewy – Acanthosoma labiduroides z podrzędu różnoskrzydłych; górny prawy – Xenophyes forsteri z podrzędu Coleorrhyncha, dolny lewy – przedstawicielka mszyc z podrzędu piersiodziobych; dolny prawy – Magicicada septendecim, przedstawicielka piewików z podrzędu cykadokształtnych | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Gromada | |
| (bez rangi) | Dicondylia |
| Podgromada | |
| Infragromada | |
| (bez rangi) | Eumetabola |
| (bez rangi) | Paraneoptera |
| Nadrząd |
Condylognatha |
| Rząd |
pluskwiaki |
Pluskwiaki (Hemiptera) – rząd owadów z infragromady nowoskrzydłych. Obejmuje ponad 100 tysięcy opisanych gatunków[a], a ich faktyczną współczesną różnorodność szacuje się na ponad 600 tysięcy gatunków[5]. Jest piątym rzędem owadów pod względem opisanych gatunków i najliczniejszym pod względem wyróżnianych rodzin. W zapisie kopalnym znany jest od późnego karbonu, a liczba opisanych gatunków kopalnych przekroczyła w 2024 roku 3350[6].
Charakterystyka
Pluskwiaki są owadami bardzo zróżnicowanymi morfologicznie. Najmniejsze mają ok. 0,5 milimetra, większość osiąga kilka centymetrów, a największe ok. 10 centymetrów długości. Charakteryzują się narządami gębowymi kłująco-ssącymi, którymi pobierają pokarm płynny. Na ogół przechodzą przeobrażenie niezupełne. Zasiedlają środowiska wodne i lądowe.
Systematyka
Klasyfikacja tradycyjna
W tradycyjnej klasyfikacji rząd był dzielony na dwa podrzędy lub rzędy (w zależności od systematyki):
- pluskwiaki różnoskrzydłe (Heteroptera)
- pluskwiaki równoskrzydłe (Homoptera).
Pluskwiaki różnoskrzydłe to wodne i lądowe owady mające przednie skrzydła przekształcone w tzw. półpokrywy. Tylne skrzydła są błoniaste.
Pluskwiaki równoskrzydłe mają zwykle dwie pary błoniastych skrzydeł i żywią się głównie wysysanym sokiem roślin (fitofagi).
Klasyfikacja współczesna
Współcześnie żyjące oraz wymarłe pluskwiaki są klasyfikowane w ponad 250 rodzinach. Ich klasyfikacja jest ciągle dyskutowana i ulega zmianom. McGavin[7] zaproponował podział na cztery podrzędy: Sternorrhyncha, Auchenorrhyncha, Coleorrhyncha, Heteroptera.
Auchenorrhyncha uważana jest za grupę parafiletyczną i dzielona na fulgorokształtne (Fulgoromorpha = Archaeorrhyncha) i cykadokształtne (Cicadomorpha = Clypeorrhyncha).
Obecnie przyjmuje się podział pluskwiaków na cztery podrzędy:
- Piewiki (Auchenorrhyncha),
- Coleorrhyncha,
- Pluskwiaki różnoskrzydłe (Heteroptera),
- Piersiodziobe (Sternorrhyncha).
Niektórzy autorzy[8] wyróżniają podrząd Prosorrhyncha, obejmujący Heteroptera i Coleorrhyncha.
Uwagi
Przypisy
- ↑ Hemiptera, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ Zhi-Qiang Zhang, Phylum Arthropoda von Siebold, 184, „Zootaxa”, 3148, 2011 (Animal biodiversity: An outline of higher-level classification and survey of taxonomic richness), s. 101 [dostęp 2020-01-02].
- ↑ Nigel E. Stork. How Many Species of Insects and Other Terrestrial Arthropods Are There on Earth?. „Annual Review of Entomology”. 63 (1), s. 31–45, 2018). DOI: 10.1146/annurev-ento-020117-043348.
- ↑ Charles R. Bartlett i inni, The diversity of the true hoppers (Hemiptera: Auchenorrhyncha), [w:] Robert G Foottit, Peter H. Adler (red.), Insect Biodiversity: Science and Society. Vol. 2, Blackwell Publishing, 2018, s. 501-590, DOI: 10.1002/9781118945582.ch19.
- ↑ Xin Li , John J Wiens. Estimating Global Biodiversity: The Role of Cryptic Insect Species. „Systematic Biology”. 72 (2), s. 391–403, 2023. DOI: 10.1093/sysbio/syac069.
- ↑ Mathieu Boderau, André Nel, Corentin Jouault. Diversification and extinction of Hemiptera in deep time. „Communications Biology”. 8 (352), 2025.
- ↑ McGavin, George C. 1993. Bugs of the World.
- ↑ Sorensen et al. 1995.