Poprawczak
Zakład poprawczy (również dom poprawczy[1], potocznie poprawczak[2]) – zakład dla nieletnich i młodocianych, wobec których orzeczono środek poprawczy. Zapewnia naukę i kształcenie zawodowe, zajęcia kulturalno-oświatowe i sportowo-rekreacyjne.
W Polsce ustawowo określono wiek osób, które mogą się znaleźć w zakładzie poprawczym od 13 do 21 lat, pod warunkiem, że w momencie dokonania czynu zabronionego osoba jest nieletnia (tj. przed 17 rokiem życia).[3] Ten wiek różni się dla różnych krajów, a nawet dla różnych ośrodków i np. w USA w istniejącym do 2018 roku Connecticut Juvenile Training School znajdowali się jedynie chłopcy w wieku od 13 do 17 lat[4][5].
Rodzaje zakładów poprawczych w Polsce
Na podstawie art. 243 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich (dalej: u.w.r.n.), środek poprawczy wykonuje się w zakładzie poprawczym:
- otwartym
- półotwartym
- zamkniętym
- o wzmożonym nadzorze wychowawczym
- nieletnich, którzy ukończyli 21 lat[6]
Zakład poprawczy otwarty
Zakład poprawczy otwarty (art. 245 u.w.r.n.) jest przeznaczony dla nieletnich, którzy:
- wyrażają wolę uczestniczenia w procesie resocjalizacji i których postawa oraz zachowanie w schronisku dla nieletnich za tym przemawia
- swoją dotychczasową postawą oraz zachowaniem po orzeczeniu środka poprawczego wskazują na duże prawdopodobieństwo, że będą poddawać się procesowi resocjalizacji
- są umieszczeni w innym zakładzie poprawczym, a których postawa, zachowanie lub wskazania zespołu diagnostyczno-korekcyjnego przemawiają za umieszczeniem w zakładzie poprawczym otwartym[6]
Zakład poprawczy półotwarty
Zakład poprawczy półotwarty (art. 246 u.w.r.n.) jest przeznaczony dla nieletnich, którzy:
- ze względu na czyny karalne, których się dopuścili, i niekorzystne zmiany zachowania nie dają podstaw do umieszczenia ich w zakładzie poprawczym otwartym
- są umieszczeni w zakładzie poprawczym otwartym, a których postawa oraz zachowanie nie uzasadnia dalszego pobytu w tym zakładzie
- są umieszczeni w zakładzie poprawczym zamkniętym albo w zakładzie poprawczym o wzmożonym nadzorze wychowawczym, a których postawa, zachowanie lub wskazania zespołu diagnostyczno-korekcyjnego przemawiają za umieszczeniem w zakładzie poprawczym półotwartym[6]
Zakład poprawczy zamknięty
Zakład poprawczy zamknięty (art. 247 u.w.r.n.) jest przeznaczony dla nieletnich, którzy:
- ze względu na czyny karalne, których się dopuścili, i niekorzystne zmiany zachowania nie dają podstaw do umieszczenia ich w zakładzie poprawczym otwartym albo zakładzie poprawczym półotwartym
- swoją postawą lub zachowaniem podczas pobytu w schronisku dla nieletnich lub w zakładzie poprawczym innego rodzaju dają podstawy do umieszczenia ich w zakładzie poprawczym zamkniętym, lub co najmniej dwukrotnie uciekali ze schroniska dla nieletnich lub z zakładów poprawczych innego rodzaju[6]
Zakład poprawczy o wzmożonym nadzorze wychowawczym
Zakład poprawczy o wzmożonym nadzorze wychowawczym (art. 248 u.w.r.n.) jest przeznaczony dla nieletnich, którzy:
- ukończyli 16 lat, a w wyjątkowych przypadkach ukończyli 15 lat, i wymagają wzmożonych oddziaływań wychowawczych lub terapeutycznych lub
- dopuścili się czynu karalnego określonego w art. 134, art. 148 § 1, 2 lub 3, art. 156 § 1 lub 3, art. 163 § 1 lub 3, art. 166, art. 173 § 1 lub 3, art. 197 § 3 lub 4, art. 223 § 2, art. 252 § 1 lub 2 lub w art. 280 Kodeksu karnego[6]
Umieszczenie nieletniego w zakładzie poprawczym o wzmożonym nadzorze wychowawczym następuje na podstawie orzeczenia sądu[6].
Zakład poprawczy dla nieletnich, którzy ukończyli 21 lat
Zakład poprawczy dla nieletnich, którzy ukończyli 21 lat (art. 249 u.w.r.n.), jest przeznaczony dla nieletnich, którzy ukończyli 21 lat i sąd rodzinny orzekł, że środek poprawczy będzie wykonywany po ukończeniu przez nieletniego 21 lat[6].
Przypisy
- ↑ zakład poprawczy, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2022-11-07].
- ↑ poprawczak – definicja, synonimy, przykłady użycia [online], sjp.pwn.pl [dostęp 2024-05-26] (pol.).
- ↑ Marta Malec-Lech, Poprawczak. Rola zakładu poprawczego w Polsce [online], akademiaprawa.com, 1 sierpnia 2022 [dostęp 2024-05-26] (pol.).
- ↑ Juvenile Services [online], Department of Children and Families, 15 października 2012 [dostęp 2024-05-26] [zarchiwizowane z adresu 2012-10-15] (ang.).
- ↑ State closes Connecticut Juvenile Training School in Middletown [online], Connecticut Magazine, 13 kwietnia 2018 [dostęp 2024-05-26] [zarchiwizowane z adresu 2019-05-08] (ang.).
- ↑ a b c d e f g Ustawa z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich (Dz. U. z 2026 r. poz. 163 (ISAP))