Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Pralka


Jedna z pierwszych pralek z napędem elektrycznym

Pralka – urządzenie mechaniczne służące do prania odzieży.

Historia

Pierwszą pralkę zbudował Amerykanin James King w 1851 roku. Jej działanie opierało się na wykorzystaniu pary, a zasada działania tej pralki znacznie odbiegała od naśladowania ręcznych czynności.

Pralki napędzane elektrycznie zaczęto konstruować w 1899 roku. Jedną z pierwszych była pralka z bębnem z lakierowanego drewna, która została zbudowana w 1907 roku przez Alvę Fishera. Przez kilka następnych lat ta pralka była udoskonalana poprzez poziome lub pionowe ustawienie bębna, zmianę szybkości obrotów itp. W Polsce przez wiele lat popularna była pralka Frania. Z czasem pralki półautomatyczne zostały wyparte przez automatyczne. Pralka z 1934 roku sama utrzymywała stałą temperaturę wody, dozowała proszek i płukała. W 1937 roku w USA zbudowano pierwszą programowaną pralkę automatyczną – wykonującą takie czynności jak: pranie, płukanie, odwirowanie oraz czasowe zaprogramowanie czynności, ustawienia temperatury wody czy szybkości obrotów[1].

Pierwszą produkowaną w Polsce pralką automatyczną była, wytwarzana od lat siedemdziesiątych przez Zakłady Zmechanizowanego Sprzętu Domowego „Polar” we Wrocławiu, pralka Polar PS 663 Bio „Superautomat”.

Współczesne pralki automatyczne zużywają mniej wody i energii elektrycznej niż modele z XX wieku, zachowując przy tym jakość prania. Przepisy zobowiązują producentów do dołączania etykiet energetycznych informujących o zużyciu energii przez dany wyrób.

Współcześnie producenci umieszczają na pralkach symbole bądź ekran umożliwiający odczytać prędkość wirowania, ustawioną temperaturę, wybrany program bądź ustawienie specjalnych funkcji, jak np. opóźniony start[2].

Sposób działania

Po włożeniu odzieży do pralki, dodaniu detergentu i rozpoczęciu programu, pralka wykonuje z reguły kilka funkcji:

  • pranie wstępne – po uruchomieniu tej funkcji pralka rozpoczyna pranie dla rzeczy bardzo zabrudzonych trwa około 15 minut z temperaturą do 30°C lub na zimno.
  • pranie główne – to pranie normalne, piorące z temperaturą do 90°C (w zależności od ustawień i opcji). Po tym cyklu następuje wirowanie pośrednie z niskimi obrotami (na programach delikatnych nie wykonuje wcale).
  • płukanie – cykl wypłukujący resztki detergentu z odzieży piorący w zimnej wodzie. Istnieją również pralki z opcją płukania w ciepłej wodzie lub podgrzewania wody podczas tego cyklu (np. na programie parowym). Po tej funkcji następuje wirowanie pośrednie. Na programie Bawełna płukanie jest wykonywane domyślnie 3 razy + dodatkowe płukanie 4 razy (razem ze zmiękczaniem), a w niektórych modelach pralek 5[potrzebny przypis].
  • wirowanie – ostatnie wirowanie z najwyższymi możliwymi obrotami dla danego programu (ten cykl można wyłączyć).

Rodzaje współczesnych pralek

Ładowane od przodu

Pralka z otworem wrzutowym umieszczonym z przodu

Pralki ładowane z przodu są najpopularniejszym typem pralek prawie na całym świecie. Otwór wrzutowy znajduje się z przodu urządzenia. Bęben pralki obraca się dookoła osi ustawionej równolegle do płaszczyzny podłogi, przez co zawartość bębna porusza się w górę i w dół. Większość pralek przeznaczonych do publicznego użytku (np. w pralniach) jest tego typu.

Pralki ładowane od przodu zużywają mniej wody i detergentu niż tradycyjne pralki ładowane od góry z bębnem o pionowej osi oraz wirują ubrania wydajniej ze względu na budowę bębna[3]. Pralki tego typu mogą osiągać do 2000 RPM w trakcie odwirowywania ubrań, chociaż większość urządzeń domowego użytku wykonuje około 1000 RPM.

Ładowane od góry

Pralki ładowane od góry z bębnem pionowym

Typowe pralki ładowane od góry są popularne w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Nowej Zelandii, Australii i w Ameryce Łacińskiej. Ubrania są wrzucane do bębna od góry, a bęben obraca się wokół osi umieszczonej prostopadle do płaszczyzny podłogi. Przez to pralki te zużywają około 2 razy więcej wody i detergentów, a ubrania są bardziej mieszane niż wirowane. Ze względu na budowę bębna, pralki tego typu mogą wirować z prędkością około 650 RPM. Pranie w pralce tego typu trwa krócej niż w pralce ładowanej od przodu z powodu prostoty urządzenia. Prostota budowy sprawia również, że wycieki z tego typu pralki są mniej prawdopodobne. Pranie dużych rzeczy takich jak poduszki może być kłopotliwe w takiej pralce, gdyż unoszą się one na wodzie. Maszyny tego typu są zazwyczaj tańsze, lecz koszty użytkowania sprawiają, że pralki ładowane od przodu są lepszym ekonomicznie wyborem.

Występujące w Europie pralki ładowane od góry posiadają bęben o poziomej osi, a załadunek bielizny do prania następuje przez klapkę bębna umieszczoną w cylindrycznej jego części. Pod względem osiągów, zużycia wody i prądu nie odbiegają one od podobnych modeli pralek ładowanych od przodu. Tego typu pralki stają się popularne również w krajach Ameryki Północnej ze względu na mniejsze zużycie wody i prądu od pralek z bębnem o osi pionowej. Spotyka się również pralki „małogabarytowe” – pralki ładowane od góry, które ze względu na oszczędność miejsca posiadają zmniejszoną od standardowej wysokość. W Polsce pierwszą tego typu pralką była produkowana od 1976 roku na niemieckiej licencji firmy Blomberg pralka Polar P-565.

Klasa energetyczna pralek

Klasa efektywności energetycznej w pralkach informuje o rocznym zużyciu energii w kWh. Zaczynając od klasy A+++ (najbardziej oszczędna) do klasy D (najmniejsza efektywność)[4].

Wszystkie wskaźniki efektywności energetycznej stosowanej w pralkach to:

  • A+++ – współczynnik mniejszy niż 46%
  • A++ – współczynnik pomiędzy 46% a 52%
  • A+ – współczynnik pomiędzy 52% a 59%
  • A – między 59 a 68%
  • B – między 68 a 77%
  • C – między 77 a 87%
  • D – wyższy niż 87%

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Krzysztof Błaszkowski i inni red., Encyklopedia odkryć i wynalazków: chemia, fizyka, medycyna, rolnictwo, technika, Wyd. 4, Warszawa: „Wiedza Powszechna”, 1991, s. 280, ISBN 978-83-214-0021-1 [dostęp 2024-03-03].
  2. ↑ Jak czytać oznaczenia na pralce? - Magazyn Ceneo.pl [online], Magazyn Ceneo, 6 lipca 2022 [dostęp 2022-07-07] (pol.).
  3. ↑ Porównanie typów pralek. [dostęp 2013-07-21].
  4. ↑ Klasa efektywności energetycznej pralek.