Publicysta
Publicystyka – subiektywne gatunki wypowiedzi w środkach komunikacji społecznej (prasa, radio, telewizja, internet, książka, wydawnictwa jednorazowe) na publicznie interesujące w danym momencie tematy.
Charakterystyka
Wypowiedź publicystyczna interpretuje i ocenia fakty z przyjętego przez autora punktu widzenia, celem jej jest zaś wpływ na opinię publiczną[1][2].
Dzieje publicystyki sięgają początków piśmiennictwa (retoryka rzymska), a szerokie jej rozpowszechnienie i masowość oddziaływania umożliwił najpierw wynalazek druku, potem radia, telewizji i wreszcie Internetu[2].
Elementy publicystyki znaleźć można również w literaturze pięknej oraz w innych rodzajach twórczości, jak film (kronika filmowa, plakat filmowy) czy plastyka (niektóre rodzaje plakatu, karykatura itd.)[1][2].
Rodzaje publicystyki
Typowe rodzaje publicystyki[1]:
- pozaprasowa (traktaty, rozprawy, pisma ulotne);
- prasowa (artykuły, felietony, reportaże);
- radiowa, telewizyjna i filmowa.
Ze względu na temat wypowiedzi publicystykę dzieli się na[1]:
- polityczną – dotyczącą spraw politycznych kraju, jak i poza nim;
- społeczną – skupiającą się na ludziach: ich potrzebach, opiniach;
- kulturalną – promującą kulturę, np. sztukę i literaturę;
- naukową – służącą dzieleniu się wiedzą i jej poszerzaniu;
- ekonomiczną – omawiającą sprawy finansowe.
Niemal wszystkie występują również w publicystyce radiowej i telewizyjnej (choć w telewizji np. terminem „felieton filmowy” oznacza się z reguły dowolną wstawkę filmową do programu studyjnego). Niemniej jednak nowe środki przekazu mają również specyficzne dla siebie podgatunki publicystyczne (np. talk-show).
Artykuł publicystyczny
Artykuł publicystyczny – jeden z gatunków dziennikarskich, charakteryzujący się podbudową naukowo-intelektualną oraz przedstawianiem i uzasadnianiem stanowiska autora wobec omawianego zagadnienia. Zazwyczaj rozpoczyna się od wprowadzenia do problemu i sformułowania tezy, którą autor następnie uzasadnia za pomocą argumentacji. Ważnym elementem artykułu publicystycznego jest przedstawienie różnych, niekiedy sprzecznych punktów widzenia, uporządkowanie związanej z nimi dyskusji oraz komentowanie i ocenianie przywoływanych opinii. Autor może podejmować polemikę z innymi stanowiskami i posługiwać się pytaniami retorycznymi, angażując w ten sposób odbiorcę w rozważania. W przeciwieństwie do tekstów naukowych artykuły publicystyczne cechują się przystępnym językiem. Mogą być uzupełniane tabelami, wykresami oraz fotografiami[3].
Artykuły publicystyczne dotyczą przede wszystkim bieżących zagadnień politycznych, społecznych, gospodarczych, kulturalnych i sportowych. Mogą również odnosić się do wydarzeń historycznych, jeżeli mają one związek ze współczesnością, np. z okazji rocznic. Objętość artykułu zależy od poruszanej problematyki[3].
Historycznie artykuł publicystyczny wywodzi się z listów i pism politycznych. W XVIII wieku formy te zaczęły przekształcać się w specjalnie pisane artykuły publikowane na łamach gazet i periodyków. Początkowo były to teksty stosunkowo krótkie, które z czasem zwiększały swoją objętość[3].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ a b c d publicystyka, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2018-06-10].
- ↑ a b c Definicje gatunków dziennikarskich [online], info.wsisiz.edu.pl [dostęp 2018-06-10].
- ↑ a b c Kazimierz Wolny-Zmorzyński, Artykuł publicystyczny, [w:] Kazimierz Wolny-Zmorzyński i inni red., Leksykon terminów medialnych, Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2024, s. 59–60, ISBN 978-83-8180-650-3.