Rezerpina
|
| ||
| Ogólne informacje | ||
| Wzór Hilla |
C33H40N2O9 | |
|---|---|---|
| Masa molowa |
608,68 g/mol | |
| Identyfikacja | ||
| Numer CAS | ||
| PubChem | ||
| DrugBank | ||
| Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) | ||
Rezerpina (łac. reserpinum) – organiczny związek chemiczny, alkaloid pochodzenia naturalnego wyizolowany z korzeni rauwolfii żmijowej (Rauwolfia serpentina) rosnącej u stóp Himalajów, od wieków stosowanej w medycynie. Pod względem chemicznym jest pochodną indolu, zaliczaną do alkaloidów indolowych, typu johimbanu. Jest estrem kwasu trimetoksybenzoesowego.
Rezerpina łatwo wchłania się z przewodu pokarmowego i łatwo przenika do ośrodkowego układu nerwowego. Działa wolno i może się kumulować w organizmie, gromadząc się głównie w tkankach bogatych w lipidy.
Mechanizm działania rezerpiny polega na wypłukiwaniu katecholamin (neuroprzekaźników- szczególnie z tzw. magazynów głębokich) i zapobieganiu ich gromadzenia się w zakończeniach nerwów układu współczulnego. Powoduje to uniemożliwienie działania tych przekaźników w mózgowiu i nerwach obwodowych. Znoszenie przekaźnictwa w układzie współczulnym powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych, a zatem obniżenie ciśnienia krwi. Rezerpina działa również uspokajająco. Stosuje się ją w celu leczenia łagodnego nadciśnienia połączonego z częstoskurczem zatokowym, i to głównie jako składowa preparatów złożonych.
Dawniej rezerpina była stosowana jako lek przeciwpsychotyczny, m.in. w leczeniu schizofrenii (dawki większe – do 4 mg, a nawet 15 mg/dobę). Jednak obecnie w psychiatrii jest bardzo rzadko stosowana.
Do działań niepożądanych można zaliczyć: senność, działanie depresjotwórcze, znużenie, obniżenie szybkości reakcji (mogące wpływać na zdolność do prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn), nasilenie choroby wrzodowej, wymioty, biegunki, zaburzenia potencji.
Ze względu na działania niepożądane oraz wprowadzenie skuteczniejszych leków, rezerpina jest stosowana coraz rzadziej, a w niektórych krajach wycofana z lekospisów. W Polsce pozostał tylko jeden lek zawierający rezerpinę.
Dostępne preparaty:
- Normatens
Dawniej rezerpina, głównie w postaci preparatów złożonych, była w Polsce szeroko stosowana. Stosowane były następujące preparaty w postaci tabletek: Brinerdin (inna nazwa handlowa Normatens), Bipressin (w połączeniu z binazyną), Raudiazin (w połączeniu z siarczanem dihydralazyny), Retiazid i Retiazid forte (w połączeniu z hydrochlorotiazydem) oraz Raupasil – rezerpina w czystej postaci. Obecnie preparaty te są już niedostępne. Przez wiele lat były podstawowymi preparatami w leczeniu nadciśnienia tętniczego.
Przypisy
- ↑ a b c d Reserpine, [w:] DrugBank [online], University of Alberta, DB00206 [dostęp 2026-05-23] (ang.).
- ↑ a b Paweł Wiczling, Roman Kaliszan, Influence of pH on Retention in Linear Organic Modifier Gradient RP HPLC, „Analytical Chemistry”, 80 (20), 2008, s. 7855–7861, DOI: 10.1021/ac801093u [dostęp 2026-09-07] (ang.).
- ↑ Norbert Neuss, Harold E. Boaz, J.W. Forbes, Rauwolfia Serpentina Alkaloids. I. Structure of Reserpine, „Journal of the American Chemical Society”, 76 (9), 1954, s. 2463–2467, DOI: 10.1021/ja01638a046 [dostęp 2026-09-07] (ang.).
- ↑ Rezerpina [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, 27 kwietnia 2024, numer katalogowy: 83580 [dostęp 2026-05-23].
Bibliografia
- Aleksander Ożarowski, Wacław Jaroniewski, Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, Warszawa: Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, 1987, ISBN 83-202-0472-0.
Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.