Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Rhizoctonia


Rhizoctonia
Ilustracja
Strzępki Rhizoctonia sp.
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

podstawczaki

Klasa

pieczarniaki

Rząd

pieprznikowce

Rodzina

podstawkorożkowate

Rodzaj

Rhizoctonia

Nazwa systematyczna
Rhizoctonia DC.
Fl. franç., Edn 3 (Paris) 5/6: 110 (1815)
Typ nomenklatoryczny

Rhizoctonia solani J.G. Kühn 1858

Rhizoctonia DC. – rodzaj grzybów z rodziny podstawkorożkowatych (Ceratobasidiaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Ceratobasidiaceae, Cantharellales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Rodzaj Rhizoctonia utworzył Augustin Pyramus de Candolle w 1815 r. Gatunkiem typowym jest Rhizoctonia solani J.G. Kühn 1858[1]. Synonimy nazwy naukowej[2]:

  • Aquathanatephorus C.C. Tu & Kimbr. 1978
  • Cejpomyces Svrček & Pouzar 1970
  • Ceratobasidium D.P. Rogers 1935
  • Koleroga Donk, Fungus 1958
  • Moniliopsis Ruhland 1908
  • Oncobasidium P.H.B. Talbot & Keane 1971
  • Pellicularia Cooke 1876
  • Thanatephorus Donk 1956
  • Tofispora G. Langer 1994
  • Uthatobasidium Donk 1956
  • Ypsilonidium Donk 1972

Charakterystyka

Mikroskopijne grzyby pasożytnicze powodujące u roślin choroby zwane rizoktoniozami. Strzępki o szerokości powyżej 5 μm, młode bez przewężeń na septach, starsze napęczniałe, beczułkowate, z przewężeniami na septach, szkliste do jasnomiodowych. Przegrody typu dolipor. W strzępkach dwujądrowych tworzą się bezczułkowato rozszerzone septy z kanalikiem z obydwu stron osłoniętym parentosomem. Sprzążki występują rzadko. Sklerocja o barwie od brunatnej do czarnej, zwykle nieregularnego kształtu. Składają się z silnie splecionych strzępek o krótkich, napęczniałych komórkach i słabo zgrubiałych ścianach[3].

Dobrze rosną na różnego typu pożywkach, tworząc brunatne, miodowobrunatne, czasami kremowe kolonie. Po 12–14 dniach powstają w nich sklerocja o średnicy około 2 mm[3].

Niektóre gatunki:

  • Rhizoctonia cornigera (Bourdot) Zmitr. 2024 – tzw. podstawkorożek szarawy i podstawkorożek zbozowy
  • Rhizoctonia fusispora (J. Schröt.) Oberw., R. Bauer, Garnica & R. Kirschner 2013 – tzw. strzępniczek wrzecionowatozarodnikowy
  • Rhizoctonia ochracea (Massee) Oberw., R. Bauer, Garnica & R. Kirschner 2013 – tzw. strzępniczek ochrowy
  • Rhizoctonia solani J.G. Kühn 1858 – tzw. strzępniczek pasożytniczy
  • Rhizoctonia sterigmatica (Bourdot) Oberw., R. Bauer, Garnica & R. Kirschner 2013 – tzw. strzępniczek dwuzarodnikowy
  • Rhizoctonia terrigena (Bres.) Oberw., R. Bauer, Garnica & R. Kirschner 2013 – tzw. strzępniczek międzyrzecki

Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum[4]. Nazwy polskie według Władysława Wojewody. Nadał je w 2003 r. dla teleomorf tych gatunków o nazwie Thanatephorus i Ceratobasidium[5]. Wówczas w nazewnictwie grzybów obowiązywała zasada, że nazwa naukowa będzie tworzona dla formy płciowej (teleomorfy) danego gatunku. Później zmieniono zasady tworzenia nazw naukowych (za ważną uznano najdawniej utworzoną nazwę danego gatunku) i nazwy polskie utworzone przez W. Wojewodę stały się niespójne z nazwami naukowymi.

Przypisy

  1. ↑ a b c Index Fungorum [online] [dostęp 2022-05-18].
  2. ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2022-05-18] (ang.).
  3. ↑ a b Joanna Marcinkowska, Oznaczanie rodzajów grzybów sensu lato ważnych w fitopatologii, Warszawa: PWRiL, 2012, s. 323–324, ISBN 978-83-09-01048-7.
  4. ↑ Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2022-05-18].
  5. ↑ Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 100–101, 644, ISBN 83-89648-09-1.