Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Roman Saloni


Roman Saloni
Ilustracja
pułkownik dyplomowany piechoty pułkownik dyplomowany piechoty
Pełne imię i nazwisko

Roman Franciszek Saloni

Data i miejsce urodzenia

9 września 1895
Rzeszów

Data i miejsce śmierci

10 stycznia 1986
Wrexham

Przebieg służby
Siły zbrojne

Wojsko Polskie

Jednostki

1 Samodzielna Brygada Spadochronowa

Stanowiska

zastępca dowódcy brygady

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa

Faksymile
Odznaczenia

Roman Franciszek Saloni (ur. 9 września 1895 w Rzeszowie, zm. 10 stycznia 1986 w Wrexham) – pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys

Urodził się 9 września 1895 w Rzeszowie, ówczesnym mieście powiatowym Królestwa Galicji i Lodomerii, w rodzinie Aleksandra (1866–1937), nauczyciela, i Leopoldyny z von Kasparów[1][2][3]. Był bratem Czesławy (zm. 1975), nauczycielki, zamężnej z Mieczysławem Łopuszańskim (1885–1969), inżynierem kolejowym, Juliusza (1891–1963), historyka literatury i Kazimierza (ur. 1898), inżyniera rolnika, odznaczonego Medalem Niepodległości i Krzyżem Zasługi[3][1][4][5][6]. W 1905 rozpoczął naukę w c. k. Gimnazjum I z polskim językiem wykładowym w Stanisławowie[7]. 29 czerwca 1913 zakończył naukę w klasie VIIIb i zdał egzamin dojrzałości[8]. Później rozpoczął studia na Wydziale Budowy Maszyn c. k. Szkoły Politechnicznej we Lwowie[2].

W 1913 został członkiem Polskiej Drużyny Strzeleckiej we Lwowie[2]. Wybuch I wojny światowej zastał go w Stanisławowie[2]. Razem z członkami tamtejszej drużyny strzeleckiej wstąpił do Legionu Wschodniego[2]. We wrześniu 1914, po rozwiązaniu Legionu Wschodniego, został wcielony do cesarskiej i królewskiej Armii i przydzielony do 20 pułku piechoty w Nowym Sączu[2]. Później został przeniesiony do 58 pułku piechoty i skierowany do szkoły oficerów rezerwy, którą ukończył w lutym 1915[2]. Od czerwca 1915 do lipca 1916 walczył na froncie włoskim w szeregach IV batalionu 58 pp[2]. Kontuzjowany, trafił do szpitala w Wiedniu, a następnie przydzielony do batalionu zapasowego 58 pp w Lublinie[2]. Na stopień podporucznika rezerwy został mianowany ze starszeństwem z 1 sierpnia 1916[9][10]. Od czerwca 1917 do kwietnia 1918 walczył na froncie rumuńskim[2]. W październiku 1918 ponownie trafił na front włoski[2]. 3 listopada 1918 w Trydencie dostał się do niewoli[2].

29 grudnia 1918 wstąpił do Armii Polskiej we Włoszech i został przydzielony do pułku piechoty im. Francesco Nullo w obozie La Mandria di Chivasso, gdzie objął dowództwo kompanii karabinów maszynowych[2]. W połowie lutego 1919 wyjechał do Armii Polskiej we Francji, w której został przydzielony do 8 pułku strzelców polskich, późniejszego 50 pułku piechoty[2]. W maju 1919 przyjechał z pułkiem do Polski[2]. Od lipca do grudnia 1919 walczył w Małopolsce Wschodniej[2]. Następnie został odkomenderowany na trzymiesięczny kurs w 1 pułku czołgów w Łodzi[2]. W kwietniu 1920 na własną prośbę wrócił do 50 pp[2]. Na wojnie z bolszewikami dowodził 3 kompanią karabinów maszynowych, a następnie III batalionem[2][11]. 19 sierpnia 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu kapitana, w piechocie, w grupie oficerów byłej armii gen. Hallera[12]. Wyróżnił się 14 września 1920, dowodząc batalionem w walce o wieś Biskupice Szlacheckie[2]. W grudniu 1920 został odkomenderowany na kurs w Jarosławiu, gdzie zachorował na dur brzuszny[2]. Po wyleczeniu wrócił do pułku w Dubnie, a następnie ukończył kurs przeszkolenia we Lwowie[2].

Po zakończeniu działań wojennych pozostał w wojsku jako oficer zawodowy i kontynuował służbę w 50 pp na stanowisku dowódcy III batalionu w Sarnach[13][2]. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 852. lokatą w korpusie oficerów piechoty[14][15]. 10 lipca 1922 został zatwierdzony na stanowisku pełniacego obowiązki dowódcy batalionu[16]. 3 listopada 1922 został odkomenderowany do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, w charakterze słuchacza Kursu normalnego 1922/24[17][18]. Z dniem 1 października 1924, po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego, został przydzielony do Oddziału IV Sztabu Generalnego[19][20][21]. 1 grudnia 1924 prezydent RP nadał mu stopień majora z dniem 15 sierpnia 1924 i 230. lokatą w korpusie oficerów piechoty[22][23][24]. W listopadzie 1926 został przydzielony do 21 Dywizji Piechoty Górskiej w Bielsku na stanowisko szefa sztabu[25]. 23 grudnia 1927 został przeniesiony do kadry oficerów piechoty z pozostawieniem na dotychczas zajmowanym stanowisku[26][27]. W listopadzie 1928 został przeniesiony do 13 pułku piechoty w Pułtusku na stanowisko dowódcy batalionu[28]. W grudniu 1929 został przeniesiony do Wyższej Szkoły Wojennej na stanowisko wykładowcy taktyki piechoty[29][2][30][31]. 2 grudnia 1930 prezydent RP nadał mu stopień podpułkownika z dniem 1 stycznia 1931 i 32. lokatą w korpusie oficerów piechoty[32][33]. W listopadzie 1934 został przeniesiony do 17 pułku piechoty w Rzeszowie na stanowisko zastępcy dowódcy pułku[34]. W styczniu 1936 został przeniesiony do 63 pułku piechoty w Toruniu na stanowisko zastępcy dowódcy pułku[35]. Na stopień pułkownika został awansowany ze starszeństwem z 19 marca 1938 i 33. lokatą w korpusie oficerów piechoty[36][37]. W tym samym czasie został wyznaczony na stanowisko dowódcy 63 pp[35]. Od 23 kwietnia 1938 pełnił służbę w Sztabie Głównym na stanowisku I zastępcy szefa Oddziału I, płk. dypl. Józefa Wiatra[35][38][39].

Po kampanii wrześniowej przedostał się Francji, gdzie od 19 kwietnia do 4 czerwca 1940 dowodził 10 pułkiem piechoty[35][40]. Po ewakuacji do Wielkiej Brytanii objął dowództwo 10 batalionu kadrowego strzelców[35]. Od 23 lipca 1940 do 28 lutego 1943 pełnił służbę na stanowisku zastępcy dowódcy 4 Brygady Kadrowej Strzelców (od 9 października 1941 – 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej)[41]. Następnie został przesunięty na stanowisko zastępcy dowódcy brygady do spraw administracyjnych i zaopatrzenia[42]. Ze wspomnień płk. Jana Kamińskiego wynika, że przesunięcie spowodowane było stanem zdrowia pułkownika Saloniego, który uniemożliwiał mu wykonywanie skoków ze spadochronem[42]. W 1944 był dowódcą Spadochronowego Ośrodka Zapasowego[35]. Po zakończeniu II wojny światowej pozostał na emigracji w Wielkiej Brytanii. Zmarł 10 stycznia 1986 w Wrexham i został pochowany na cmentarzu Denio w Pwllheli[3][35].

17 listopada 1920 w Stanisławowie ożenił się z Leokadią Panałowską, z którą miał syna Zbigniewa Aleksandra (ur. 1922), plutonowego pilota Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii[2][3][43].

Ordery i odznaczenia

Przypisy

  1. ↑ a b c d Łoza 1938 ↓, s. 648.
  2. ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z Saloni Roman Franciszek. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.65-5674 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-06-14].
  3. ↑ a b c d Maria Minakowska: Roman Franciszek Saloni. [w:] Wielka genealogia Minakowskiej (Wielcy.pl) [on-line]. Dr Minakowska Publikacje Elektroniczne. [dostęp 2025-08-31].
  4. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-06-14].
  5. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-06-14].
  6. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-06-14].
  7. ↑ Sprawozdanie 1906 ↓, s. 74.
  8. ↑ Sprawozdanie 1913 ↓, s. 78, 94.
  9. ↑ Ranglisten 1917 ↓, s. 261, 505.
  10. ↑ Ranglisten 1918 ↓, s. 303, 647.
  11. ↑ Tuliński 2020 ↓, s. 922.
  12. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 32 z 25 sierpnia 1920, s. 789.
  13. ↑ Spis oficerów 1921 ↓, s. 161.
  14. ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 52.
  15. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 412.
  16. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 22 lipca 1922, s. 550.
  17. ↑ Stawecki 1997 ↓, s. 77.
  18. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 266, 1502.
  19. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 103 z 2 października 1924, s. 568.
  20. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 11, 244.
  21. ↑ Lista oficerów SG 1925 ↓, s. 12.
  22. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 131 z 17 grudnia 1924, s. 735.
  23. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 352.
  24. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 177.
  25. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 48 z 3 listopada 1926, s. 393.
  26. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 28 z 23 grudnia 1927. Dodatek Nr 1, s. 4.
  27. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 123.
  28. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928, s. 336.
  29. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929, s. 381.
  30. ↑ Lista oficerów dyplomowanych 1931 ↓, s. 8.
  31. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 798.
  32. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 16 z 3 grudnia 1930, s. 327.
  33. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 24.
  34. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 22 grudnia 1934, s. 257.
  35. ↑ a b c d e f g h i Korczyk 1993 ↓, s. 390.
  36. ↑ Rybka i Stepan 2021 ↓, s. 465.
  37. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 10.
  38. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 420.
  39. ↑ Zarzycki 1995 ↓, s. 221.
  40. ↑ Nowik i Rawski 1994 ↓, s. 98.
  41. ↑ Królikowski 1994 ↓, s. 8.
  42. ↑ a b Kamiński 1980 ↓, s. 73.
  43. ↑ Saloni Zbigniew Aleksander. Fundacja Historyczna Lotnictwa Polskiego. [dostęp 2025-06-14].
  44. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 16 z 23 kwietnia 1921, s. 812.
  45. ↑ Sosialuk 1929 ↓, s. 27.
  46. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-06-14].
  47. ↑ M.P. z 1935 r. Nr 258, poz. 309 (ISAP)
  48. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 11 listopada 1935, s. 122.
  49. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-06-14].
  50. ↑ M.P. z 1931 r. Nr 287, poz. 381 (ISAP)
  51. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 19 marca 1932, s. 202.
  52. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-06-14].
  53. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-06-14].
  54. ↑ Ranglisten 1918 ↓, s. 647.

Bibliografia