Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Russell Brand


Russell Brand
Ilustracja
Russell Brand (2025)
Imię i nazwisko

Russell Edward Brand

Data i miejsce urodzenia

4 czerwca 1975
Grays, Essex, Wielka Brytania

Zawód

komik, aktor, felietonista, prezenter radiowy i telewizyjny

Współmałżonek

Katy Perry
(2010–2012; rozwód)
Laura Gallacher
(od 2017)

Lata aktywności

od 1994

podpis
Strona internetowa

Russell Edward Brand[1] (ur. 4 czerwca 1975 w Grays) – angielski komik, aktor i felietonista, prezenter radiowy i telewizyjny, pisarz.

Swoją pierwszą dużą rolę filmową zagrał w komedii Dziewczyny z St Trinian (2007), po której wystąpił w hollywoodzkich komediach Chłopaki też płaczą (2008), Idol z piekła rodem (2010), Arthur (2011) i Rock of Ages (2012). Wydał kilka specjałów stand-upowych, w tym Scandalous (2009), Messiah Complex (2013) i Brandemic (2023). Otrzymał trzy nagrody British Comedy Awards oraz nominację do nagrody BAFTA[2].

W 2014 roku uruchomił swój satyryczno-polityczny serial internetowy „The Trews” na YouTube, wydał książkę zatytułowaną Revolution oraz wystąpił w filmie dokumentalnym Światowy kryzys - zmarnowana szansa. Podczas pandemii COVID-19 kanał YouTube Branda odnotował wzrost aktywności oraz zmianę kierunku politycznego, a także został oskarżony o propagowanie negowania COVID-19 i teorii spiskowych[3][4][5].

We wrześniu 2023 roku, w wyniku wspólnego śledztwa dziennika The Times, The Sunday Times oraz programu dokumentalnego Channel 4 pod tytułem Dispatches, pięć kobiet publicznie oskarżyło Branda o napaść na tle seksualnym oraz przemoc seksualną i emocjonalną[6]. Zarzuty dotyczą incydentów z lat 2006–2013 i zostały przedstawione w odcinku programu Dispatches zatytułowanym Russell Brand: In Plain Sight. Później do Metropolitalnej Policji wpłynęło kolejne zgłoszenie dotyczące napaści na tle seksualnym z 2003 roku[7]. Brand zaprzeczył wszystkim oskarżeniom[7] i promował wokół nich teorie spiskowe[8][9][10]. Od tamtej pory postawiono mu liczne zarzuty gwałtu, gwałtu oralnego, naruszenia nietykalności cielesnej oraz napaści na tle seksualnym. Po postawieniu zarzutów do Metropolitalnej Policji wpłynęły trzy kolejne zgłoszenia dotyczące przemocy seksualnej[11]. Ponadto 7 kwietnia 2025 roku media poinformowały, że Brand jest przedmiotem pozwu cywilnego złożonego w stanie Nowy Jork, w którym oskarżono go o napaść na tle seksualnym podczas kręcenia filmu Arthur w 2010 roku. W pozwie tym wymieniono również koncern Warner Bros. Discovery oraz inne podmioty[12]. 5 listopada 2026 roku Brand został uznany za winnego jednego zarzutu gwałtu oraz trzech zarzutów napaści na tle seksualnym i trafił do aresztu tymczasowego[13]. Następnie 9 listopada został skazany na 10 lat i sześć miesięcy pozbawienia wolności[14][15].

Życiorys

Wczesne lata

Urodził się w Grays[16] w hrabstwie Essex jako jedyne dziecko sekretarki Barbary Elizabeth (z domu Nichols) i fotografa Ronalda Henry’ego Branda[17][18]. Miał sześć miesięcy, gdy jego rodzice rozwiedli się. Miał całkiem odizolowane i samotne dzieciństwo. W wieku piętnastu lat wziął udział w szkolnym widowisku Bugsy Malone jako Gruby Sam, a jego występy przyniosły mu w prywatnej szkole Italia Conti Academy w Londynie trzyletnie stypendium z centrum dramatycznego w londyńskim Chalk Farm, gdzie występował jako kabareciarz w pubach[19]. Został wydalony zarówno z Italia Conti Academy of Theatre Arts, jak i Drama Centre London za destrukcyjne zachowanie[20]. Krótko pracował jako listonosz[20].

Kariera

W 2000 dotarł do prestiżowego konkursu Hackney Empire New Act of Year i chociaż nie zdobył czołowego miejsca w pierwszej trójce, został dostrzeżony przez Malcolma Haya z magazynu „Time Out”" i przyciągnął uwagę agenta, Johna Noela. Sukces podczas Międzynarodowego Festiwalu w Edynburgu poprowadził go do występu w finale programu So You Think You’re Funny?. Odkryty przez MTV, prowadził własną listę przebojów oraz sztandarowy program Select. W programie U.K. Play przełamywał tematy tabu, prowadził niedzielny program telewizji XFM, pojawił się w telewizyjnej adaptacji Channel 4 Białe zęby (White Teeth, 2002) jako Merlin oraz tworzył i prowadził program The Russell Brand Show, a następnie show Królowie komedii (Kings of Comedy, 2004) i Big Brother (2004-2007). Zadebiutował na kinowym ekranie w komedii romantycznej fantasy Penelope (2006)[21] u boku Christiny Ricci, Jamesa McAvoy i Reese Witherspoon.

Magazyn „GQ” nazwał go najbardziej stylowym mężczyzną w Wielkiej Brytanii w 2006 i najmniej stylowym mężczyzną w 2007[20]. W 2006 i 2007 People for the Ethical Treatment of Animals uznała go za najseksowniejszego wegetarianina w Europie[20]. W 2007 napisał najlepiej sprzedającą się autobiografię zatytułowaną My Booky Wook, w której szczegółowo opisuje niespokojne dzieciństwo i walkę z nałogami[20]. Za swój program Channel 4 Russell Brand’s Ponderland (2007–2009) był nominowany do Nagrody Telewizyjnej Akademii Brytyjskiej w kategorii najlepszy program komediowy[22]. W 2010 wydana została druga część autobiografii Booky Wook 2: This Time It’s Personal[23]. Za rolę legendy rocka, skandalisty Aldousa Snowa w komedii Idol z piekła rodem (Get Him to the Greek, 2010) zdobył nominację do MTV Movie Award za najlepszy występ komediowy i Teen Choice Awards w trzech kategoriach: najlepszy aktor w filmie komediowym, najlepsza filmowa walka i najlepsza scena pocałunku z Jonah Hillem. Tytułowa rola spadkobiercy olbrzymiej fortuny w komedii romantycznej Arthur (2011) przyniosła mu nominację do Złotej Maliny dla najgorszego aktora.

Stał się aktywnym patronem Focus 12, organizacji charytatywnej pomagającej ludziom radzić sobie ze wszystkimi aspektami uzależnienia[20]. Otrzymał groźby śmierci po kilku kontrowersyjnych komentarzach podczas organizowania MTV Video Music Awards 2008[20]. Nagrał dwie piosenki podczas ceremonii zamknięcia Igrzysk Olimpijskich 2012 w Londynie[20].

W 2021 wystąpił na londyńskiej scenie w monodramie Nasze małe życia: Szekspir i ja (Our Little Lives: Shakespeare and Me)[24][25].

Był na okładkach magazynów takich jak „Rolling Stone” (w czerwcu 2010), „Glamour” (w lutym 2011), „Popcorn” (w lutym 2011), „US Weekly” (w styczniu 2012), „Esquire” (w lutym 2013), „GQ” (w październiku 2013), „London Evening Standard” (w październiku 2016) i „NME” (w maju 2017)[26].

Życie prywatne

W przeszłości był uzależniony od heroiny i alkoholu. Miał liczne problemy z prawem; był aresztowany 11 razy. Został wegetarianinem, kiedy miał 13 lat. Cierpiał na depresję i bulimię[27]. Swoje zmagania z uzależnieniami, zakończone sukcesem, opisał, w przetłumaczonej na język polski, książce "Regeneracja" (wyd. Wydawnictwo KROKI). Założył w Londynie i finansuje kawiarnię, prowadzoną przez osoby, które wyszły z uzależnień[potrzebny przypis].

Spotykał się z Kate Moss (2006), Georginą Baillie (2006), Courtney Love (2006), Imogen Thomas (2007), Holly Madison (2009), Isabellą Brewster (w lipcu 2012) i Geri Halliwell (w sierpniu 2012)[28]. 23 października 2010 w egzotycznym kurorcie Aman-I-Khas w Jaipur w stanie Radżastan w Indiach poślubił amerykańską piosenkarkę pop Katy Perry[29]. W 2012 rozwiódł się[30]. W 2015 związał się z Laurą Gallacher[31][32]. Wzięli ślub 26 sierpnia 2017 w Henley-on-Thames. Mają córkę Mabel (ur. 2016)[33][34].

Zarzuty gwałtu i molestowania seksualnego

Zarzuty przed 2023

W wywiadzie udzielonym w 2006 roku Dannii Minogue powiedziała, że Brand molestował ją seksualnie po tym, jak wystąpiła w jego programie telewizyjnym. Opisała go jako „drapieżnika budzącego obrzydzenie”, dodając: „Z pewnością nie uważam, by wyleczył się ze swojego uzależnienia seksualnego”. Wyjawiła, że Brand „nie przyjmował odmowy” oraz że „przez cały wywiad wygłaszał szokujące uwagi, których nie jestem w stanie nawet powtórzyć”[35][36].

W 2007 roku w autorskim programie komediowym na antenie BBC Radio 2 Brand zadzwonił do byłego prowadzącego program Jim'll Fix It, Jimmy'ego Savile'a, proponując spotkanie. Savile odpowiedział, że dojdzie do niego tylko wtedy, gdy Brand przyprowadzi ze sobą siostrę, o ile taką posiada. W odpowiedzi Brand zażartował: „Mam osobistą asystentkę [...] i częścią jej zakresu obowiązków jest to, że musi przywitać się, spotkać i zrobić masaż każdemu, kogo zażądam. Jest bardzo atrakcyjna, Jimmy”. Gdy zapytał Savile'a, w co powinna być ubrana, ten odparł, że „wolałby, aby nie miała na sobie nic”[37][38]. Wymiana zdań między Brandem a Savile'em została wykorzystana w filmie dokumentalnym Channel 4 z 2023 roku z serii Dispatches pt. Russell Brand: In Plain Sight[39].

W latach 2006–2008, gdy Brand pracował jako prezenter radiowy i telewizyjny w BBC, wpłynęły na niego dwie skargi dotyczące niewłaściwego zachowania o charakterze seksualnym oraz nieprofesjonalnego zachowania w miejscu pracy. Kolejnych sześć skarg złożono już po zakończeniu przez niego współpracy ze stacją[40].

W 2014 roku jego była partnerka, Jordan Martin, oświadczyła, że podczas ich sześciomiesięcznego związku w 2007 roku Brand dopuścił się napaści na tle seksualnym oraz stosował wobec niej przemoc fizyczną i psychiczną[41]. Oskarżyła go o napaść w hotelu Lowry w Salford, do której miało dojść, gdy wpadł w złość po odkryciu, że rozmawiała ze swoim byłym chłopakiem[41].

Podczas nagrywania programu z udziałem Branda w 2018 roku Katherine Ryan miała wygłosić pod jego adresem uwagi sugerujące, że jest on „przestępcą seksualnym”, które jednak nie zostały wyemitowane[42]. Odniosła się do tych słów w wyemitowanym w listopadzie 2022 roku programie Louis Theroux Interviews (sezon 1, odcinek 5)[43], stwierdzając: „...prosto w twarz poinformowałam go, że jest drapieżnikiem” oraz: „...ta osoba, jak bardzo mocno wierzę – i podobnie uważa bardzo wiele osób, to tajemnica poliszynela – jest sprawcą napaści na tle seksualnym”. Nie wymieniając go jednak z nazwiska, dodała: „To pole minowe pod względem prawnym”[44].

Śledztwo Sunday Times/Channel 4 (2023) – śledztwa policyjne i zarzuty karne

Zachęciwszy każdego, „kto uważa się za ofiarę napaści na tle seksualnym”, do zgłaszania się, policja metropolitalna (Metropolitan Police) otrzymała 17 września 2023 roku zgłoszenie dotyczące napaści na tle seksualnym, jakiej Brand miał się dopuścić w londyńskim Soho w 2003 roku[45][46]. Opisany incydent miał miejsce wcześniej niż zdarzenia objęte śledztwami The Sunday Times i Channel 4[47][48][10]. 19 listopada 2023 roku Brand został przesłuchany przez policję w związku z domniemanymi napaściami na tle seksualnym[49][50].

W listopadzie 2024 roku detektywi badający zarzuty dotyczące przestępstw z lat 2006–2013 przekazali prokuraturze Koronnej Służbie Prokuratorskiej materiał dowodowy, aby prokuratorzy mogli rozważyć wniesienie oskarżenia[51][52].

4 kwietnia 2025 roku policja metropolitalna postawiła Brandowi zarzuty: jeden zarzut gwałtu, jeden zarzut czynu nierządnego, jeden zarzut gwałtu oralnego oraz dwa zarzuty napaści na tle seksualnym[53][54]. Zarzuty te dotyczyły przestępstw popełnionych rzekomo na szkodę czterech kobiet w Westminsterze i Bournemouth w latach 1999–2005[55]. Brand opublikował wideo, w którym odrzucił oskarżenia, mówiąc: „Będę miał teraz okazję bronić się przed tymi zarzutami w sądzie i jestem za to niezwykle wdzięczny”[53]. Również 4 kwietnia, po wniesieniu oskarżenia, kolejne trzy kobiety zgłosiły policji metropolitalnej, że Brand dopuścił się wobec nich napaści seksualnej i przemocy[11].

W dniach następujących po postawieniu mu zarzutów Brand został bezterminowo zawieszony w roli ambasadora organizacji charytatywnej Tiggywinkles Wildlife Hospital[56] i stracił status oficjalnego twarzy amerykańskiej katolickiej aplikacji do medytacji i modlitwy Hallow[57].

2 maja Brand pojawił się w sądzie w Westminsterze (Westminster Magistrates' Court) na pierwszej rozprawie, podczas której został zwolniony za kaucją[58]. Odezwał się jedynie, by potwierdzić swoje imię i nazwisko, datę urodzenia, adres oraz zrozumienie warunków kaucji. Poza sądem nadal podważa zasadność zarzutów[59]. Sprawa została przekazana do sądu Old Bailey, z kolejną rozprawą wyznaczoną na 30 maja[60][61]. Tego dnia nie przyznał się do winy, a początek procesu wyznaczono na 16 czerwca 2026 roku[62]. 30 marca termin jego procesu został przesunięty na 16 października tego samego roku[63].

W grudniu 2025 roku prokuratura zatwierdziła dwa kolejne zarzuty wobec Branda – jeden zarzut gwałtu i jeden zarzut napaści na tle seksualnym – dotyczące dwóch dodatkowych kobiet[62]. Po połączeniu się przez wideo z sądem pokoju w Westminsterze 20 stycznia 2026 roku uzyskał kaucję w sprawie obu nowych czynów. 17 lutego 2026 roku stawił się w sądzie koronnym w Southwark (Southwark Crown Court)”[64][65].

W październiku 2026 roku rozpoczął się proces dotyczący zarzucanych gwałtów i napaści na tle seksualnym z lat 1999–2009. Sprawę prowadził sędzia Mr Justice Bennathan z udziałem ławy przysięgłych złożonej z ośmiu mężczyzn i czterech kobiet. Prokurator Riel Karmy-Jones KC przedstawiła zarzuty w imieniu korony, a wszystkie sześć oskarżycielek złożyło pod przysięgą drastyczne zeznania, występując anonimowo. Kobiety zostały następnie przesłuchane przez zespół obrońców Branda, któremu przewodził Ian Winter KC[66][67][68][69][70]. 27 października sędzia zdecydował, że ze względu na brak wystarczających dowodów jeden z zarzutów dotyczących napaści o charakterze nieobyczajnym należy zmienić na „usiłowanie napaści o charakterze nieobyczajnym”. Brand nie przyznał się do winy w odniesieniu do tego zarzutu[71][72]. Brand składał zeznania w własnej obronie, oświadczając, że zgoda na kontakt seksualny jest „fundamentalna, niezbędna, konieczna i pod wieloma względami ważniejsza niż sam seks”. Jego żona, Laura, zeznała, że jest on „dobrym i wspaniałym ojcem”, a zapytana przez obrońcę męża, czy Brand szanował ją, gdy nie miała ochoty na zbliżenie, odpowiedziała: „Tak, absolutnie”. Sąd wysłuchał również zeznań jego byłej partnerki, Elii Alvarez Diaz, której związek z Brandem zakończył się w 1999 roku. Opisała go jako osobę pełną miłości i delikatną[73]. W mowie końcowej oskarżycielka Riel Karmy-Jones KC zarzuciła Brandowi stosowanie z dużym skutkiem manipulacji emocjonalnej (tzw. gaslightingu), polegającej na proszeniu niektórych oskarżycielek o numery telefonów lub adresy e-mail już po rzekomych napaściach[74].

5 listopada 2026 roku Brand został uznany za winnego jednego zarzutu gwałtu oraz trzech zarzutów napaści na tle seksualnym i trafił do aresztu tymczasowego. Ława przysięgłych obradowała przez dziewięć godzin i 13 minut, a wyroki przedstawiały się następująco[13]:

  • Zarzut 1: gwałt – niewinny
  • Zarzut 2A: usiłowanie napaści o charakterze nieobyczajnym – niewinny
  • Zarzut 3: napaść na tle seksualnym – winny
  • Zarzut 4: gwałt – niewinny
  • Zarzut 5: napaść na tle seksualnym – winny
  • Zarzut 6: gwałt – winny
  • Zarzut 7: napaść na tle seksualnym – winny

Wniosek Branda o zwolnienie za kaucją został odrzucony przez sędziego[75][76]. Ogłoszenie wyroku ma nastąpić 9 listopada[77]. Tego samego dnia poinformowano, że policyjne śledztwa w sprawie dwóch kolejnych zarzutów gwałtu z udziałem Branda są w toku, a on sam był wcześniej przesłuchiwany w charakterze podejrzanego w związku z tymi doniesieniami[78].

9 listopada zapadł wyrok, 10 lat oraz 6 miesięcy pozbawienia wolności[79][80].

Filmografia

Filmy fabularne

Filmy TV

  • 2002: Cruise with Gods jako Woolly Hat Fan Woolly Hat Fan
  • 2002: Białe zęby (White Teeth) jako Merlin
  • 2004: A Christmas Bear's Tail jako pan Wolf
  • 2007: The Abbey jako Terry

Seriale TV

  • 1994: Bill (The Bill) jako Billy Case
  • 1994: Mud jako Shane
  • 2004: Comedy Lab
  • 2005: Błogosławiony (Blessed) jako Tommy
  • 2007: Cold Blood jako Ally Parkins
  • 2010: Big Time Rush sezon 2, odcinek: Big Time Beach Party jako on sam

Filmy krótkometrażowe

  • 2001: A Brief History of Cuba in D Minor – dubbing

Stand-up DVD

  • Live (20 listopada 2006)
  • Doing Life – Live (26 listopada 2007)
  • Scandalous – Live At The O2 (9 listopada 2009)
  • Live in New York City (21 listopada 2011)
  • Messiah Complex (25 listopada 2013)

Publikacje

  • Russell Brand: My Booky Wook. Hodder & Stoughton, 2007. ISBN 978-0-340-93615-3.
  • Russell Brand: Irons in the Fire. Hodder & Stoughton, 2007. ISBN 978-0-340-96136-0.
  • Russell Brand: Articles Of Faith. HarperCollins, 2008. ISBN 978-0-00-729881-5.
  • Russell Brand: Booky Wook 2: This Time It’s Personal. HarperCollins, 2010. ISBN 978-0-00-729882-2.
  • Russell Brand: Revolution. Ballantine, 2014. ISBN 978-1-10-188291-7.
  • Russell Brand: The Pied Piper of Hamelin: Russell Brand’s Trickster Tales. Simon & Schuster/Atria, 2014. ISBN 978-1476791890.
  • Dave Stone: Russell Brand: Mad, Bad and Dangerous to Know. John Blake Publishing, 2007. ISBN 978-1-84454-396-0.
  • Tanith Carey: Russell Brand. Michael O’Mara Books, 2007. ISBN 978-1-84317-240-6.
  • Russell Brand: Recovery: Freedom from Our Addictions. Picador ( Macmillan), 2018. ISBN 978-1250182456.

Przypisy

  1. ↑ Russell Brand. Listal. [dostęp 2016-07-09]. (ang.).
  2. ↑ Russell Brand: Awards [online], IMDb [dostęp 2026-09-01] (ang.).
  3. ↑ Helen Lewis, Russell Brand’s big rebrand: conspiracy guru with 6 million followers [online], www.thetimes.com [dostęp 2026-09-01].
  4. ↑ How did Russell Brand go from stand-up stardom to YouTube conspiracy theories? [online], The Independent, 25 marca 2022 [dostęp 2026-09-01] (ang.).
  5. ↑ Michael Deacon, Liberals are all making the same mistake about Russell Brand [online], The Telegraph, 23 września 2023 [dostęp 2026-09-01] (ang.).
  6. ↑ Russell Brand's management agency terminates ties following sexual assault allegations [online], NBC News, 17 września 2023 [dostęp 2026-09-01] (ang.).
  7. ↑ a b Russell Brand accused of rape and sexual assault, „BBC News”, 16 września 2023 [dostęp 2026-09-01] (ang.).
  8. ↑ Jessica Murray, Conspiracy theories swirl around Russell Brand allegations, „The Guardian”, 17 września 2023, ISSN 0261-3077 [dostęp 2026-09-01] (ang.), „(tłum.) Po opublikowaniu oskarżeń o napaść na tle seksualnym i gwałt wobec komika Russella Branda, niektórzy szybko podchwycili teorie spiskowe dotyczące powodów ich ujawnienia. Brand dał temu początek, publikując wideo, w którym odparł zarzuty na dzień przed ich emisją i stwierdził, że mają one związek z zamachem na jego wolność słowa.”.
  9. ↑ Nadeem Badshah, Russell Brand posts new video claiming government wants to censor him, „The Guardian”, 22 września 2023, ISSN 0261-3077 [dostęp 2026-09-01] (ang.), „(tłum.) Russell Brand opublikował w sieci nowe wideo, w którym opisał zarzuty gwałtu i napaści na tle seksualnym, jakie padły pod jego adresem w minionym tygodniu, jako „nadzwyczajne i niepokojące”, oskarżając jednocześnie rząd o próbę jego cenzurowania. 48-letni komik i aktor podziękował swoim zwolennikom za „podważanie informacji, które są wam przedstawiane” – były to jego pierwsze publiczne komentarze od czasu opublikowania oskarżeń.”.
  10. ↑ a b Conspiracy theories about Russell Brand sexual assault allegations go viral with help from Musk [online], NBC News, 19 września 2023 [dostęp 2026-09-01] (ang.), „(tłum.) Kiedy komik, który stał się konserwatywnym influencerem, Russell Brand, prewencyjnie zaprzeczył w piątek zarzutom o napaści na tle seksualnym, potrącił nutę teorii spiskowej, która szybko zyskała popularność wśród jego zwolenników i innych przedstawicieli skrajnej prawicy: że media miały ukryte motywy, by publikować materiały na jego temat. „Czy chodzi tu o jakiś inny cel?” – pytał w swojej prewencyjnej odpowiedzi wideo na śledztwo opublikowane w sobotę przez The Times i Channel 4, które udokumentowało cztery zarzuty o napaść na tle seksualnym wysunięte przeciwko niemu.”.
  11. ↑ a b Three more women report Russell Brand allegations to police [online], www.thetimes.com [dostęp 2026-09-01].
  12. ↑ Russell Brand fears US prosecution over sexual assault claims [online], The Independent, 8 kwietnia 2025 [dostęp 2026-09-01] (ang.).
  13. ↑ a b Russell Brand's verdicts in full [online], Sky News, 5 listopada 2026 [dostęp 2026-11-05] (ang.).
  14. ↑ Nathan Williams, Helena Wilkinson, Sima Kotecha at Southwark Crown Court Warning: this page contains distressing details, Russell Brand sentenced to 10 years and six months for rape and sexual assault [online], BBC News [dostęp 2026-11-11] (ang.).
  15. ↑ Emine Sinmaz, Russell Brand sentenced to more than 10 years in prison for rape and sexual assault, „The Guardian”, 9 listopada 2026, ISSN 0261-3077 [dostęp 2026-11-11] (ang.).
  16. ↑ Russell Brand. AlloCiné. [dostęp 2016-07-09]. (fr.).
  17. ↑ Family Detective: Russell Brand. „The Daily Telegraph”. [dostęp 2015-12-13]. (ang.).
  18. ↑ Russell Brand – What Nationality Ancestry Race. Ethnicity of Celebs, 31 maja 2010. [dostęp 2021-08-07]. (ang.).
  19. ↑ Russell Brand. TV.com. [dostęp 2016-07-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-06-02)]. (ang.).
  20. ↑ a b c d e f g h Nathan Southern: Russell Brand Biography. AllMovie. [dostęp 2021-08-07]. (ang.).
  21. ↑ Russell Brand. Rotten Tomatoes. [dostęp 2016-07-09]. (ang.).
  22. ↑ Russell Brand Awards. FamousFix. [dostęp 2016-07-09]. (ang.).
  23. ↑ Ann Lee: Naked Russell Brand gets his banana out on Twitter. „Metro”, 29 września 2010. [dostęp 2021-07-09]. (ang.).
  24. ↑ Elisabeth Vincentelli: Theater to Stream: Revivals, One-Man Shows and Docu-Theater. „The New York Times”, 7 lipca 2021. [dostęp 2021-07-29]. (ang.).
  25. ↑ Maryam Philpott: Film Review: Our Little Lives: Shakespeare & Me. The Reviews Hub, 14 lipca 2021. [dostęp 2016-07-09]. (ang.).
  26. ↑ Russell Brand Magazines. FamousFix. [dostęp 2016-07-09]. (ang.).
  27. ↑ Wywiad 'The Observer'. „The Guardian”. [dostęp 2016-07-09]. (ang.).
  28. ↑ From Kate Moss to Geri Halliwell and all the celebrities in between: A timeline of Russell Brand’s famous conquests. „Daily Mirror”. [dostęp 2016-07-09]. (ang.).
  29. ↑ Katy affirms Brand loyalty. „The Times of India”. [dostęp 2016-07-09]. (ang.).
  30. ↑ Russell Brand Relationships. FamousFix. [dostęp 2016-07-09]. (ang.).
  31. ↑ Russell Brand's girlfriend Laura Gallacher goes make-up free as the on-off couple pack on the PDA on Rome-antic break in Italy. „Daily Mail”. [dostęp 2016-07-09]. (ang.).
  32. ↑ Roman-tic holiday for two: Russell Brand holds hands with his on/off girlfriend Laura Gallacher as they soak up the sights in the Italian capital. Daily Mail. [dostęp 2016-07-09]. (ang.).
  33. ↑ Rebecca Lawrence (2017-05-17): Russell Brand enjoys family day out with daughter Mabel. „Daily Mail”. [dostęp 2019-06-15]. (ang.).
  34. ↑ Kayleigh Giles: Russell Brand 'welcomes first child' with fiancée Laura Gallacher. „Daily Express”, 7 listopada 2016. [dostęp 2019-06-15]. (ang.).
  35. ↑ Russell Brand: A career in comedy defined by darkness and delusions [online], The Independent, 19 września 2023 [dostęp 2026-11-05] (ang.).
  36. ↑ Bethany Minelle, Russell Brand: Dannii Minogue and Katy Perry's past warnings about comedian resurface [online], Sky News, 18 września 2023 [dostęp 2026-11-05] (ang.).
  37. ↑ Russell Brand ‘offers to take naked assistant to see Jimmy Savile’ in resurfaced clip [online], The Independent, 18 września 2023 [dostęp 2026-11-05] (ang.).
  38. ↑ Jack Seale, Russell Brand: In Plain Sight review – so many red flags ignored for so long, „The Guardian”, 17 września 2023, ISSN 0261-3077 [dostęp 2026-11-05] (ang.).
  39. ↑ Russell Brand offers ‘naked assistant’ to meet Jimmy Savile in resurfaced audio. 2023-09-17. [dostęp 2026-11-05].
  40. ↑ Russell Brand: BBC apologises after report into comedian's behaviour [online], www.bbc.com, 30 stycznia 2025 [dostęp 2026-11-05] (ang.).
  41. ↑ a b Jessica Murray, A timeline of sexual assault allegations against Russell Brand, „The Guardian”, 17 września 2023, ISSN 0261-3077 [dostęp 2026-11-05] (ang.).
  42. ↑ ‘Furious’ Russell Brand ‘left Roast Battle’ after Katherine Ryan ‘predator’ remarks [online], The Independent, 21 września 2023 [dostęp 2026-11-05] (ang.).
  43. ↑ Katie Wilson, Katherine Ryan on 'confronting celeb sexual predator' clip resurfaces online, „Daily Mirror”, 17 września 2023 [dostęp 2026-11-05] [zarchiwizowane z adresu 2026-08-12] (ang.).
  44. ↑ Katherine Ryan tells Louis Theroux about ‘open secret’ of alleged sexual abuser [online], The Independent, 22 listopada 2022 [dostęp 2026-11-05] (ang.).
  45. ↑ Met Police investigating sexual offence claims as comic starts new Rumble live stream [online], The Independent, 26 września 2023 [dostęp 2026-09-01] (ang.).
  46. ↑ Daniel Binns, Met Police receives Russell Brand sex assault claim dating back to 2003 - as live shows postponed [online], Sky News, 18 września 2023 (ang.).
  47. ↑ Russell Brand shows postponed as police look into 2003 claim, „BBC News” [dostęp 2026-09-01] (ang.).
  48. ↑ U.K. Police Urged to Investigate Sex Assault Allegations Against Russell Brand [online], Time, 18 września 2023 [zarchiwizowane z adresu 2023-09-18] (ang.).
  49. ↑ Robert Booth, Russell Brand interviewed by police over sexual offence allegations, „The Guardian”, 19 listopada 2023, ISSN 0261-3077 [dostęp 2026-09-01] (ang.).
  50. ↑ Russell Brand quizzed by Met Police over sex offence allegations [online], 19 listopada 2023 [dostęp 2026-09-01] (ang.).
  51. ↑ Christy Cooney, Police ask prosecutors to consider charging Russell Brand over sexual assault claims, „The Guardian”, 2 listopada 2024, ISSN 0261-3077 [dostęp 2026-09-01] (ang.).
  52. ↑ Russell Brand: Met Police send CPS file to consider charges [online], www.bbc.com, 2 listopada 2024 [dostęp 2026-09-01] (ang.).
  53. ↑ a b Russell Brand charged with rape and sexual assault [online], www.bbc.com, 4 kwietnia 2025 [dostęp 2026-09-01] (ang.).
  54. ↑ Lily Ford, Russell Brand Charged With Rape and Sexual Assault, Met Police Confirms [online], The Hollywood Reporter, 4 kwietnia 2025 [dostęp 2026-09-01] (ang.).
  55. ↑ Actor-comedian Russell Brand charged with rape in the U.K. [online], CBC, 4 kwietnia 2025 (ang.).
  56. ↑ Russell Brand suspended from charity after rape and sex crime charges [online], Metro, 7 kwietnia 2025 [dostęp 2026-09-01] (ang.).
  57. ↑ Hallow prayer app cuts ties with Russell Brand after police charges [online], thecatholicherald.com [dostęp 2026-09-01] (ang.).
  58. ↑ Russell Brand granted bail after court appearance for sex offences charges [online], www.bbc.com, 2 maja 2025 [dostęp 2026-09-01] (ang.).
  59. ↑ Stephanie Kaplan, Russell Brand Says 'He's Lit Up by the Holy Spirit' After Being Granted Bail in Upcoming Rape and Sexual Assault Trial [online], OK Magazine, 13 maja 2025 [dostęp 2026-09-01] (ang.).
  60. ↑ Bethany Minelle, Comedian and actor Russell Brand bailed after appearing in court charged with rape and sexual assault [online], Sky News, 2 maja 2025 (ang.).
  61. ↑ Phil Boucher, Russell Brand Pleads Not Guilty to Rape and Sexual Assault Charges in London [online], People, 30 maja 2025 (ang.).
  62. ↑ a b Russell Brand charged with new offences of rape and sexual assault [online], www.bbc.com, 23 grudnia 2025 [dostęp 2026-09-01] (ang.).
  63. ↑ Ellise Shafer, Russell Brand’s Rape Trial Delayed to October [online], Variety, 30 marca 2026 [dostęp 2026-09-01] (ang.).
  64. ↑ Russell Brand appears in court via videolink charged with further sex offences [online], www.bbc.com, 20 stycznia 2026 [dostęp 2026-09-01] (ang.).
  65. ↑ Emine Sinmaz, Russell Brand appears in UK court charged with further sexual offences, „The Guardian”, 20 stycznia 2026, ISSN 0261-3077 [dostęp 2026-09-01] (ang.).
  66. ↑ Russell Brand appears in court for start of rape trial [online], www.bbc.com, 12 października 2026 [dostęp 2026-11-05] (ang.).
  67. ↑ Emine Sinmaz, Russell Brand’s trial: what we’ve heard and seen so far, „The Guardian”, 17 października 2026, ISSN 0261-3077 [dostęp 2026-11-05] (ang.).
  68. ↑ Michael Holden, Comedian Russell Brand anally raped me, woman tells UK trial, „Reuters”, 20 października 2026 [dostęp 2026-11-05] (ang.).
  69. ↑ Follow abc7NY on Google, What to know as 6 women testify in Russell Brand rape and sexual assault trial in London [online], ABC7 New York, 22 października 2026 [dostęp 2026-11-05] (ang.).
  70. ↑ Emine Sinmaz, Jury sworn in for Russell Brand trial on rape and sexual assault charges, „The Guardian”, 13 października 2026, ISSN 0261-3077 [dostęp 2026-11-05] (ang.).
  71. ↑ Russell Brand told police he never had non-consensual sex [online], www.bbc.com, 27 października 2026 [dostęp 2026-11-05] (ang.).
  72. ↑ Daisy Graham-Brown, Ruby Cline, Brand told police: I was promiscuous but never forced myself on anyone, „The Telegraph”, 27 października 2026, ISSN 0307-1235 [dostęp 2026-11-05] (ang.).
  73. ↑ Russell Brand's wife tells his rape trial he is 'kind and a wonderful father' [online], BBC News, 29 października 2026 [dostęp 2026-11-05] (ang.).
  74. ↑ Emine Sinmaz, Russell Brand trial: accusers have ‘nothing to gain’ and were not led by media, court told, „The Guardian”, 30 października 2026, ISSN 0261-3077 [dostęp 2026-11-05] (ang.).
  75. ↑ Russell Brand latest: Comedian guilty of rape and sexual assault - as police interview released [online], Sky News, 5 listopada 2026 [dostęp 2026-11-05] (ang.).
  76. ↑ Emine Sinmaz, Russell Brand found guilty of rape and sexual assault, „The Guardian”, 5 listopada 2026, ISSN 0261-3077 [dostęp 2026-11-05] (ang.).
  77. ↑ Sam Tobin, Michael Holden, Comedian Russell Brand found guilty by UK court of rape and sexual assaults, „Reuters”, 5 listopada 2026 [dostęp 2026-11-05] (ang.).
  78. ↑ Alex Smith, Imogen James, Ben Hatton, Helena Wilkinson, Sima Kotecha in Southwark Crown Court, Russell Brand found guilty of rape and three sexual assaults [online], BBC News [dostęp 2026-11-05] (ang.).
  79. ↑ T.M.Z. Staff, Russell Brand Sentenced in Rape Case [online], TMZ, 9 listopada 2026 [dostęp 2026-11-09] (ang.).
  80. ↑ Russell Brand sentenced to 10-and-a-half years in prison for rape and sexual assault [online], www.bbc.com, 9 listopada 2026 [dostęp 2026-11-09] (ang.).

Bibliografia