Sarcandra
| Systematyka[1][2] | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Podkrólestwo | |
| Nadgromada | |
| Gromada | |
| Podgromada | |
| Nadklasa | |
| Klasa | |
| Nadrząd | |
| Rząd | |
| Rodzina |
zieleńcowate |
| Rodzaj |
Sarcandra |
| Gatunek |
Sarcandra glabra |
| Nazwa systematyczna | |
| Sarcandra glabra G. Gardner Calcutta J. Nat. Hist. 6: 348. Oct 1845[3] | |

Sarcandra glabra – gatunek roślin z rodziny zieleńcowatych z monotypowego rodzaju Sarcandra. Rośliny te występują w południowo-wschodniej Azji od Indii poprzez Chiny do Japonii i Półwyspu Koreańskiego, także na Archipelagu Malajskim po Nową Gwineę[4][5]. Rośnie w miejscach półcienistych – w wąwozach, dolinach i pod okapem drzew, w miejscach ciepłych i wilgotnych[6].
Roślina o długiej historii wykorzystania w tradycyjnej medycynie chińskiej. Używana także do sporządzania aromatycznych naparów[6].
Morfologia
- Pokrój
- Półkrzew osiągający 1,5 m wysokości[5]. Pędy są zwykle rozgałęzione, prosto wzniesione, w węzłach wyraźnie zgrubiałe, na międzywęźlach podłużnie bruzdowane[6].
- Liście
- Zimozielone[6], naprzeciwległe, krótkoogonkowe, połączone u nasady pochwowato rozszerzającymi się ogonkami, tam też z drobnymi przylistkami. Blaszka liściowa szeroko- lub wąskoeliptyczna, na brzegu piłkowana z gruczołkiem na szczycie każdego ząbka[5]. Liście osiągają 6–17 cm długości i 2–6 cm szerokości[6].
- Kwiaty
- Drobne, żółtozielone[6], obupłciowe, zebrane w szczytowe kłosy tworzące zwykle wiechowato rozgałęziony kwiatostan złożony. Kwiaty są bezszypułkowe i pozbawione okwiatu, wsparte tylko pojedynczą, trwałą przysadką. Pojedynczy pręcik jest mięsisty. Zalążnia jest kulista lub owalna, pozbawiona szyjki, zwieńczona jest półkulistym znamieniem[5].
- Owoce
- Kuliste lub owalne pestkowce[5], o średnicy 3–4 mm, dojrzałe połyskująco czerwone[6].
Systematyka
W niektórych ujęciach wyróżniane były trzy gatunki z rodzaju Sarcandra[5], ale współcześnie rodzaj uznawany jest za monotypowy[4].
W obrębie gatunku wyróżniane są dwa podgatunki i jedna odmiana[4]:
- Sarcandra glabra subsp. brachystachys (Blume) Verdc.
- Sarcandra glabra subsp. glabra
- Sarcandra glabra var. melanocarpa (Ridl.) Verdc.
Zastosowanie
Roślina w tradycyjnej medycynie chińskiej stosowana jest dawna w leczeniu złamań, obrzęków i bólów stawów, bólu gardła, ropni, krwawień oraz innych schorzeń. Wpisana została do chińskiej farmakopei w 1977. We współczesnej medycynie po dowiedzeniu istotnego klinicznie efektu terapeutycznego wykorzystywana jest w przypadkach: zakażeń górnych dróg oddechowych, zapalenia płuc, stanów zapalnych błony śluzowej żołądka, wirusowego zapalenia mięśnia sercowego, chorób nowotworowych oraz małopłytkowości[6].
Roślina wykorzystywana jest też jako jadalna, spożywana jako napar, napar bywa też dodawany do aromatyzowania potraw lub dodawane są do nich ucierane liście[6].
Przypisy
- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2026-10-04] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-10-04] (ang.).
- ↑ ING Book Index Nominum Genericorum (ING). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2013-04-04]. (ang.).
- ↑ a b c Sarcandra glabra (Thunb.) Nakai, [w:] Plants of the World Online [online], Kew, Royal Botanic Gardens [dostęp 2026-10-04].
- ↑ a b c d e f Sarcandra. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-04-04]. (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i Yuanlian Zeng i inni, The Traditional Uses, Phytochemistry and Pharmacology of Sarcandra glabra (Thunb.) Nakai, a Chinese Herb With Potential for Development: Review, „Front Pharmacol”, 12, 2021, s. 652926, DOI: 10.3389/fphar.2021.652926 [dostęp 2026-10-04].