Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Skolopendrowate


Skolopendrowate
Scolopendridae
Newport, 1844
Ilustracja
Skolopendra olbrzymia (Scolopendra gigantea)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

stawonogi

Podtyp

wije

Gromada

pareczniki

Podgromada

Pleurostigmophora

Nadrząd

Epimorpha

Rząd

skolopendrokształtne

Rodzina

skolopendrowate

Skolopendrowate[1] (Scolopendridae) – rodzina dużych pareczników z rzędu skolopendrokształtnych.

Należące tu pareczniki mają po 4 pary oczu prostych na bokach płytki głowowej, rozmieszczone na planie rombów[2][3]. Są pozbawione bruzd poprzecznych na sternitach tułowia[3]. Ich stopy są dwuczęściowe, a szczękonóża odznaczają się obecności wyrostka na trochanteroprefemur i długim, kielichowatym ujściem gruczołów jadowych[2].

Analizy morfologiczne Edgecombe i Kocha z 2008 oraz molekularne Vahtery i innych z 2013 potwierdzają monofiletyzm skolopendrowatych[2][4]. Te ostatnie wskazują również na monofiletyzm obu zaliczanych tu podrodzin: Otostigminae i Scolopendrinae, natomiast poważnie podważają monofiletyzm wielu rodzajów Otostigminae[4].

Do skolopendrowatych należą rodzaje[5][4]:

  • Akymnopellis Shelley, 2008
  • Alipes Imhoff, 1854
  • Alluropus Silvestri, 1911
  • Arthrorhabdus Pocock, 1891
  • Asanada Meinert, 1885
  • Campylostigmus Ribaut, 1923
  • Colobopleurus Kraepelin, 1903
  • Cormocephalus Newport, 1845
  • Digitipes Attems, 1930
  • Edentistoma Tömösváry, 1882
  • Ethmostigmus Pocock, 1898
  • Hemiscolopendra Kraepelin, 1903
  • Kanparka Waldock et Edgecombe, 2012
  • Notiasemus L.E. Koch, 1985
  • Otostigmus Porat, 1876
  • Psiloscolopendra Kraepelin, 1903
  • Rhoda Meinert, 1886
  • Rhysida Wood, 1862
  • Scolopendra Linnaeus, 1758
  • Scolopendropsis Brandt, 1841
  • Sterropristes Attems, 1934

Przypisy

  1. ↑ Słownik polszczyzny XVI wieku T. 15: Mor - Nałysion. Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk, Łódź: Wydawnictwo PAN, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1984, s. 17. ISBN 83-04-01563-3.
  2. ↑ a b c Gregory D. Edgecombe, Markus Koch. Phylogeny of scolopendromorph centipedes (Chilopoda): morphological analysis featuring characters from the peristomatic area. „Cladistics”. 24, s. 872–901, 2008. DOI: 10.1111/j.1096-0031.2008.00220.x. (ang.). 
  3. ↑ a b Wolfgang Bücherl: Venomous Chilopods or Centipedes. W: Wolfgang Bücherl, Eleanor E. Buckley (red.): Venomous Animals and Their Venoms. Volume III: Venomous Invertebrates. New York, London: Academic Press, 1971, s. 180-181.
  4. ↑ a b c Varpu Vahtera, Gregory D. Edgecombe, Gonzalo Giribet. Phylogenetics of scolopendromorph centipedes: can denser taxon sampling improve an artificial classification?. „Invertebrate Systematics”. 27, s. 578–602, 2013. CSIRO Publishing. DOI: 10.1071/IS13035. 
  5. ↑ Scolopendridae. [w:] BioLib.cz [on-line]. [dostęp 2017-05-01].