Soju
| napój | |
Butelka soju | |
| Rodzaj | |
|---|---|
| Kuchnia | |
| Miejsce powstania | |
| Obróbka żywności | |
| Odmiany | |
|
soju destylowane, soju rozcieńczane | |
| Składniki | |
|
zależnie od odmiany: ryż, inne zboża lub surowce skrobiowe, woda | |
| Nazwa koreańska | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||
Soju (kor. 소주, hancha: 燒酒) – grupa koreańskich napojów alkoholowych zaliczanych do napojów destylowanych. Współcześnie wyróżnia się dwa podstawowe typy soju ze względu na sposób produkcji: soju destylowane oraz soju rozcieńczane. Pierwsze powstaje przez destylację przefermentowanego zacieru, natomiast drugie z wysoko oczyszczonego alkoholu rozcieńczanego wodą[1].
Tradycyjnym surowcem do produkcji soju jest ryż, choć stosuje się również inne zboża. W przemysłowej produkcji alkoholu wykorzystywanego do soju rozcieńczanego używano także innych surowców zawierających skrobię lub cukry, m.in. batatów, tapioki i melasy[2].
Produkcja i odmiany
Pod względem sposobu produkcji rozróżnia się przede wszystkim soju destylowane (kor. 증류식 소주) oraz soju rozcieńczane (kor. 희석식 소주)[1].
Soju destylowane

Tradycyjne soju wytwarza się przez fermentację surowca zawierającego skrobię, najczęściej ryżu lub innych zbóż, a następnie destylację uzyskanego alkoholu. W tradycyjnej produkcji koreańskiej stosuje się nuruk – zbożowy starter fermentacyjny zawierający mikroorganizmy i enzymy umożliwiające rozkład skrobi oraz fermentację[1][3].
W tradycyjnych metodach przefermentowany zacier ogrzewano w naczyniu wyposażonym w ceramiczny lub metalowy aparat destylacyjny. Powstające opary alkoholu skraplały się w chłodzonej części urządzenia. Współcześnie do produkcji destylowanego soju stosuje się zarówno tradycyjne aparaty, jak i nowoczesną destylację atmosferyczną lub próżniową[2][3].
Soju rozcieńczane
Soju rozcieńczane powstaje z wysoko oczyszczonego alkoholu otrzymywanego przemysłowo, który następnie rozcieńcza się wodą do pożądanego stężenia. Do produktu mogą być dodawane m.in. substancje słodzące i inne składniki korygujące smak[1][2].
Wysoki stopień oczyszczenia alkoholu sprawia, że ma on bardziej neutralny profil niż destylat otrzymywany tradycyjną metodą, którego aromat zależy m.in. od surowca, startera fermentacyjnego oraz sposobu destylacji[1].
Historia
Początki w okresie Goryeo
Historia soju wiąże się z rozpowszechnianiem technologii destylacji w średniowiecznej Eurazji. Hyunhee Park wskazuje na związki rozwoju koreańskiego soju z szerszą tradycją destylowanych napojów określanych nazwami wywodzącymi się od arabskiego ʿaraq[4].
Wyraźne świadectwa obecności napojów destylowanych typu soju w Korei pojawiają się w późnym okresie królestwa Goryeo, w XIV wieku. Ich rozpowszechnienie wiąże się z intensywnymi kontaktami Goryeo z imperium mongolskim i rządzoną przez Mongołów dynastią Yuan[5].
Kontakty polityczne, wojskowe i handlowe pomiędzy Goryeo a światem mongolskim sprzyjały transferowi technologii i zwyczajów związanych z napojami destylowanymi[6]. Tradycja produkcji szczególnie rozwinęła się m.in. w Andong, Kaesŏngu i na Czedżu, które pozostawały związane z mongolską obecnością wojskową i szlakami komunikacyjnymi[2]. Andong stało się jednym z najbardziej znanych historycznych ośrodków produkcji soju, nie jest jednak traktowane jako jednoznaczne miejsce wynalezienia napoju[5][2].
Okres Joseon
W okresie Joseon produkcja i spożycie soju rozpowszechniły się. Początkowo był to napój stosunkowo kosztowny, używany m.in. na dworze, przez warstwy wyższe oraz w celach leczniczych. Z czasem produkcja rozpowszechniła się również w gospodarstwach domowych[2].
Źródła z epoki odnotowują wzrost konsumpcji. W 1490 roku urzędnik dworski Jo Hyo-dong zwracał uwagę na częstsze używanie soju podczas uczt i związane z tym wysokie zużycie ryżu. Późniejsze źródła również krytykowały nadmierne spożywanie mocnych alkoholi[2].
Industrializacja produkcji
W pierwszej połowie XX wieku tradycyjne metody produkcji zaczęły być uzupełniane i częściowo wypierane przez produkcję przemysłową. W okresiejapońskiego panowania nad Koreą wprowadzano nowoczesne aparaty i destylację ciągłą, umożliwiające produkowanie dużych ilości wysoko oczyszczonego alkoholu[7].
W 1919 roku w Pjongjangu uruchomiono przemysłową wytwórnię soju, a w kolejnych latach podobne zakłady powstały również w innych miastach[2]. Po II wojnie światowej i wojnie koreańskiej niedobory żywności sprzyjały wykorzystaniu do produkcji alkoholu surowców innych niż ryż[7].
W 1965 roku, w ramach polityki oszczędzania zbóż w Korei Południowej, ograniczono ich wykorzystywanie do produkcji alkoholu. Przyczyniło się to do zaniku na dużą skalę tradycyjnego soju destylowanego z ryżu i utrwalenia dominacji soju rozcieńczanego, wytwarzanego z rektyfikowanego alkoholu otrzymywanego z innych surowców[2][7].
Od lat 80. XX wieku władze Korei Południowej zaczęły wspierać odtwarzanie tradycyjnych alkoholi jako elementu koreańskiego dziedzictwa kulinarnego. Produkcja tradycyjnego soju destylowanego rozwijała się od tego czasu równolegle z masową produkcją soju rozcieńczanego[7].
Tradycje regionalne
Jedną z najbardziej znanych odmian regionalnych jest Andong soju, związane z miastem Andong w prowincji Gyeongsang Północny. Tradycyjny sposób jego wytwarzania został w 1987 roku objęty ochroną jako niematerialne dziedzictwo prowincji Gyeongsang Północny[8].
Regionalne tradycje produkcji istniały również m.in. w rejonie Kaesŏngu, Czedżu oraz w różnych częściach Półwyspu Koreańskiego. W zależności od regionu wykorzystywano m.in. ryż, proso, sorgo, kukurydzę i inne zboża, a różnice w składzie nuruk, fermentacji i sposobie destylacji powodowały powstawanie odmiennych wariantów trunku[2].
Znaczenie współczesne
Soju należy do najważniejszych koreańskich napojów destylowanych. Współczesny rynek obejmuje zarówno masowo produkowane soju rozcieńczane, jak i znacznie mniejszy segment soju destylowanego, traktowanego często jako produkt wyższej klasy[1].
W XXI wieku wzrosła również międzynarodowa rozpoznawalność soju. Hyunhee Park wiąże ten proces zarówno z globalizacją koreańskiej kuchni, jak i rozwojem koreańskiej fali (Hallyu), obejmującej m.in. K-pop, filmy i seriale koreańskie[9].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ a b c d e f Korean soju, [w:] Tae Wan Kim, Whisky and Other Spirits: Technology, Production and Marketing, Academic Press, 2022, s. 63–74, DOI: 10.1016/B978-0-12-822076-4.00017-6, ISBN 978-0-12-822076-4 (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i j 소주 (燒酒). 한국민족문화대백과사전. [dostęp 2026-09-28]. (kor.).
- ↑ a b Young-Wook Chin, Hwan Hee Yu, Sunhee Kang, Tae-Wan Kim, Effects of mutant yeast strain and distillation method on sensory characteristics and volatile compounds in Korean distilled spirit, soju, „LWT”, 191, 2024, DOI: 10.1016/j.lwt.2023.115676 (ang.).
- ↑ Soju and Arak: The Eurasian Roots of Distilled Liquors, [w:] Hyunhee Park, Soju: A Global History, Cambridge University Press, 2021, s. 25–66, DOI: 10.1017/9781108895774.002, ISBN 978-1-108-84201-3 (ang.).
- ↑ a b The Mongols and the Rise of Soju in Koryŏ Korea, [w:] Hyunhee Park, Soju: A Global History, Cambridge University Press, 2021, s. 67–95, DOI: 10.1017/9781108895774.003, ISBN 978-1-108-84201-3 (ang.).
- ↑ Contextualizing Soju: Political Relations and Cultural Transfers between the Mongol Empire and Koryŏ Korea, [w:] Hyunhee Park, Soju: A Global History, Cambridge University Press, 2021, s. 96–126, DOI: 10.1017/9781108895774.004, ISBN 978-1-108-84201-3 (ang.).
- ↑ a b c d Challenges of Modernity: The Rise of Modern Industrial Soju and the Revival of Traditional Soju, [w:] Hyunhee Park, Soju: A Global History, Cambridge University Press, 2021, s. 164–199, DOI: 10.1017/9781108895774.006, ISBN 978-1-108-84201-3 (ang.).
- ↑ 안동소주 (安東燒酒). 한국민족문화대백과사전. [dostęp 2026-09-28]. (kor.).
- ↑ Hyunhee Park, Soju: A Global History, Cambridge University Press, 2021, DOI: 10.1017/9781108895774, ISBN 978-1-108-84201-3 (ang.).