Splot rypsowy


Splot rypsowy – splot pochodny splotu płóciennego[1]. W splocie płóciennym długości przeplotów wątku i osnowy są sobie równe i wynoszą 1. Zapisuje się to w postaci wyróżnika splotu
Sploty rypsowe regularne powstają przez wydłużenie przeplotu wątku lub osnowy o określoną liczbę nitek. W splotach nieregularnych długości przeplotów są zmienne, np. .
Podział
Sploty rypsowe dzielą się na[2][3]:
- osnowowe regularne (poprzeczne) – powstające przez wydłużenie przeplotu np. o dwie nitki wzdłuż osnowy, (0,0,1,0,0) co daje poprzeczne prążki.
- wątkowe regularne (podłużne) – powstające przez wydłużenie przeplotu np. o dwie nitki tylko wzdłuż wątku, co daje podłużne prążki.
- wątkowe i osnowowe nieregularne – powstają przez zastosowanie dwóch różnych wielkości przeplotów w raporcie. Sploty rypsowe nieregularne tworzą prążki o różnej szerokości.
- wątkowe i osnowowe, regularne i nieregularne sploty rypsowe skośne – prążki na tkaninie przebiegają pod różnymi kątami.
- wzorzyste – kombinacja różnych, opisanych wyżej splotów pozwala uzyskać niewielkie, proste wzory, złożone z figur geometrycznych.
Zastosowanie
Splot rypsowy stosuje się do wyrobu: tkanin ścierkowych, obrusów, tkanin stołowych, dekoracyjnych, frotte.
Ten rodzaj splotu występował też w tradycyjnym polskim stroju ludowym, m.in. w stroju łańcuckim (kaftany w stroju kobiecym)[4], sieradzkim (przodek w stroju męskim łęczyckim)[5] i na Górnym Śląsku (wstęgi w stroju kobiecym)[6].
- Przykłady zastosowania splotu rypsowego
-

-

-

-

Przypisy
- ↑ Splot rypsowy, [w:] Irena Turnau, Słownik ubiorów: tkaniny, wyroby pozatkackie, skóry, broń i kiejnoty oraz barwy znane w Polsce od średniowiecza do początku XIX w., Warszawa: Semper, 1999, s. 168, ISBN 978-83-86951-53-6, OCLC 44490292.
- ↑ Marta Michałowska, Leksykon włókiennictwa: surowce i barwniki, narzędzia i maszyny, techniki i technologie, wyroby i dziedziny, Warszawa: Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, 2006, s. 356, ISBN 978-83-922906-5-0.
- ↑ Ryps;Ryps osnowowy, poprzeczny; Ryps wątkowy, podłużny., [w:] Joanna Minksztym i inni red., Słownik terminologiczny polskich strojów ludowych. T. 1: Materiały, techniki, akcesoria, Atlas Polskich Strojów Ludowych. Zeszyt specjalny, Wrocław: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, 2025, s. 128, ISBN 978-83-64465-69-7.
- ↑ Franciszek Kotula, Atlas polskich strojów ludowych: Małopolska, Józef Gajek (red.), t. z. 4, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, 1958, s. 8.
- ↑ Jan Piotr Dekowski, Strój sieradzki. Atlas polskich strojów ludowych, Wrocław: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, 1959, s. 6.
- ↑ Irena Białas, Krystyna Kaczko, Maria Lipa-Kuczyńska (red.), Z życia ludu śląskiego XIX-XX w. Przewodnik po stałej wystawie etnograficznej, Muzeum Górnośląskie w Bytomiu, 1992, s. 37.