Strzelanina w Drawczach
| Państwo | |
|---|---|
| Okręg | |
| Miejsce | |
| Data |
15 lutego 1998 |
| Godzina |
16:00 – 16:30 (UTC+02:00) |
| Liczba zabitych |
10 osób |
| Liczba rannych |
1 osoba |
| Typ ataku |
masakra z użyciem broni palnej |
| Sprawca |
Leonardas Zavistonovičius |
Położenie na mapie Litwy | |
Strzelanina w Drawczach – zdarzenie, do którego doszło w Drawczach, małej wiosce w rejonie szyrwinckim na Litwie, 15 lutego 1998 roku. 58-letni Leonardas Zavistonovičius (Leonard Zawistonowicz), litewski Polak, zastrzelił dziewięciu mieszkańców wsi i ranił jednego, po czym sam został pobity ze skutkiem śmiertelnym[1]. Ze względu na narodowość sprawcy i ofiar spekulowano, że zbrodnia miała podłoże polityczne. Śledztwo wykazało jednak, że Zavistonovičius cierpiał na ciężką chorobę psychiczną, co obaliło te spekulacje[2].
Strzelanina
W niedzielę 15 lutego 1998 roku ok. godziny 16:00 Zavistonovičius uzbroił się w radziecki karabin myśliwski IŻ-12 i czechosłowacki karabinek ZKK-601 z celownikiem optycznym[3]. Obie bronie posiadał legalnie, a po raz ostatni odnowił pozwolenie niecały rok przed strzelaniną[2]. W ciągu następnej pół godziny odwiedził cztery domy we wsi, gdzie zabił dziewięciu sąsiadów i ich krewnych, wszystkich pojedynczymi strzałami w głowę lub klatkę piersiową[4].
Zavistonovičius najpierw udał się do gospodarstwa położonego najdalej od swojego domu. Gospodarz, Jonas Bareika, został zamordowany w swoim łóżku. Zavistonovičius zastrzelił również partnerkę Bareikasa, Marytė Rutkauskienė[3]. Następnie poszedł do sąsiada Bareikasa, Leonasa Garbatavičiusa, którego zastrzelił przed drzwiami jego domu. Kolejnym przystankiem było gospodarstwo Vytautasa Vrubliauskasa, gdzie gospodarz został zabity, a jego matka Jadvyga i siostra Zofija zranione. Zofija Vrubliauskaitė, która na co dzień mieszkała w Szyrwintach i przyjechała odwiedzić rodzinę w weekend, zmarła po niecałej dobie w szpitalu w Szyrwintach podczas operacji. Jadvyga Vrubliauskienė zmarła tydzień później w wileńskim szpitalu Czerwonego Krzyża[2].
Sprawca przeniósł się następnie do domu Raudeliūnasa, który znajdował się najbliżej jego własnego domu. Kolejnymi ofiarami były Vanda Raudeliūnienė i odwiedzająca ją córka Dalia Kalibatienė, która była starszym porucznikiem w litewskim Ministerstwie Obrony Narodowej. Rodzina Kalibaitisów mieszkała w Solenikach pod Wilnem i często odwiedzała rodzinę w Drawczach. Zavistonovičius zabił również psa, który próbował bronić kobiet[5]. Następnie przyniósł materac z własnego domu, aby nie kłaść się na gołej ziemi, i ukrył się, by zaatakować z ukrycia Antanasa Raudeliūnasa, jego zięcia Mindaugasa Kalibatasa oraz wnuków Viliusa i Tadasa. Mężczyźni zbierali drewno w pobliskim lesie. Usłyszeli strzały, ale nie zaniepokoili się od razu, ponieważ sądzili, że to myśliwi, którzy często odwiedzali tamtejsze lasy[3]. Kiedy czterech mężczyzn wyszło spośród drzew, Zavistonovičius najpierw strzelił Mindaugasowi Kalibatasowi w klatkę piersiową, ale kula utknęła w mięśniach, nie powodując u niego poważniejszych obrażeń wewnętrznych. Następnie sprawca postrzelił Viliusa, gdy ten biegł na pomoc ojcu. Gdy strzelec podszedł do nich, Kalibatas i jego drugi syn Tadas rzucili się na Zavistonovičiusa, wyrwali mu broń z ręki i bili go, aż przestał się ruszać[5].
Ponieważ wówczas nikt we wsi nie miał telefonu, Mindaugas Kalibatas sam pojechał ze swoim synem Viliusem do szpitala w Szyrwintach, oddalonego o około 15 km; jednak Vilius zmarł w drodze[3]. Szpital powiadomił policję i wysłał do wsi karetki pogotowia. Zavistonovičius został znaleziony żywy, lecz zmarł w szpitalu tego samego dnia ok. godziny 22:00 z powodu złamania podstawy czaszki[5].
Przy życiu pozostało tylko dwóch mieszkańców wioski: Antanas Raudeliūnas i matka Zavistonovičiusa, Juzefa[2][4].
Ofiary
- Jonas Bareikas, 40 lat
- Marytė Rutkauskienė, partnerka Jonasa Bareikasa[3]
- Leonas Garbatavičius, 58 lat
- Dalia Kalibatienė, 48 lat
- Vilius Kalibatas, 17 lat, syn Dalii Kalibatienė
- Vanda Raudeliūnienė, 66 lat, matka Dalii Kalibatienė
- Jadvyga Vrubliauskienė, 76 lat
- Vytautas Vrubliauskas, 38 lat, syn Jadvygi Vrubliauskienė
- Zofija Vrubliauskaitė, 42 lata, córka Jadvygi Vrubliauskienė
Następstwa
Rząd litewski zareagował szybko, obawiając się, że strzelanina ma podłoże polityczne i może sprowokować dalszą przemoc[2]. Do zdarzenia doszło w przededniu 80. rocznicy ogłoszenia Aktu niepodległości Litwy. Zavistonovičius należał do polskiej mniejszości na Litwie, podczas gdy wszystkie jego ofiary były Litwinami[2]. Premier Litwy Gediminas Vagnorius powołał specjalną komisję śledczą do zbadania okoliczności zbrodni[6], a rzecznik prasowy prezydenta Algirdas Brazauskas próbował przekonać litewskie media do wstrzymania się z publikacją informacji na ten temat do czasu opuszczenia Litwy przez prezydenta Polski Aleksandra Kwaśniewskiego, który przyleciał na uroczystości w Wilnie[2]. Minister spraw wewnętrznych Vidmantas Žiemelis osobiście złożył bliskim ofiar oficjalne kondolencje w imieniu rządu. Rząd litewski pokrył także koszty pogrzebu ofiar. W pogrzebie rodziny Kalibatisów w Solenikach wzięło udział wielu dygnitarzy państwowych, w tym minister obrony narodowej Česlovas Stankevičius, posłowie na litewski Sejm i oficerowie armii litewskiej[2].
Wyniki śledztwa wykazały, że przyczyną strzelaniny była choroba psychiczna sprawcy (przewlekłe urojenia podobne do schizofrenii), a nie jego poglądy polityczne[5]. Zavistonovičius posiadał broń myśliwską od 1975 roku. Jego pozwolenie było regularnie odnawiane. W ramach ubiegania się o przedłużenie pozwolenia Zavistonovičius musiał przechodzić okresowe badania psychiatryczne[2]. Żaden z badających go lekarzy nie zauważył niczego podejrzanego, co wywołało wiele kontrowersji. Podczas śledztwa ujawniono, że w 1985 roku Zavistonovičius został skierowany na obserwację do wileńskiego szpitala psychiatrycznego[2]. Sprawca był trzykrotnie żonaty. Jego trzecia żona rozstała się z nim zaledwie dziesięć miesięcy przed strzelaniną i opisywała jego chorobliwą zazdrość oraz urojenia prześladowcze, mimo że sąsiedzi uważali go za mądrego i pomocnego człowieka. Krewni zaczęli zauważać u niego niepokojące objawy od 1978 roku i uważali, że mogły być one związane z wypadkiem samochodowym, którego doznał dwa lata wcześniej[2][5]. W świetle tych ustaleń prokuratura rozważyła możliwość postawienia zarzutów o zaniedbanie obowiązków służbowych siedmiu lekarzom, którzy zezwolili na przedłużenie pozwolenia na broń Zavistonovičiusa. Ustalono jednak, że lekarze nie dopuścili się zaniedbania; bez scentralizowanej, elektronicznej bazy danych, której wtedy jeszcze na Litwie nie było, nie mogli wiedzieć, że Zavistonovičius był leczony w szpitalu psychiatrycznym, a objawy jego choroby były maskowane i kontrolowane na tyle skutecznie, że przechodził rutynowe badania, nie wzbudzając żadnych podejrzeń[2].
Zobacz też
- Zbrodnia ekawska – podobna zbrodnia popełniona przez członka mniejszości rosyjskiej na Łotwie
Przypisy
- ↑ Lithuanian massacre. The Moscow Times, 1998-02-17. [dostęp 2025-10-24]. (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i j k l Egidijus Knispelis: Įvykiai, sukrėtę Lietuvą. O jei lietuvis būtų iššaudęs lenkų kaimą?. delfi.lt, 2011-06-28. [dostęp 2025-10-24]. (lit.).
- ↑ a b c d e Tomas Vaiseta: Išžudyto kaimo naujakurius erzina perdėtas dėmesys Draučiams. Lietuvos rytas, 2008-02-15. [dostęp 2025-10-24]. (lit.).
- ↑ a b Gunman kills eight in rampage. Irish Independent, 1998-02-17. [dostęp 2025-10-24]. (ang.).
- ↑ a b c d e Buvo kaimas – ir kaimo nėra.... tv3.lt, 2010-04-27. [dostęp 2025-10-24]. (lit.).
- ↑ Gunman murders neighbours. The Herald, 1998-02-16. [dostęp 2025-10-24]. (ang.).