Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Tadeusz Chorzelski


Tadeusz Chorzelski
Ilustracja
Tadeusz Chorzelski przy pracy
Państwo działania

Polska,
Ameryka

Data i miejsce urodzenia

1928
Korycin

Data śmierci

21 stycznia 1999

profesor zwyczajny
Specjalność: immunodermatologia
Alma Mater

Akademia Medyczna w Warszawie

Grób na cmentarzu wojskowym na Powązkach

Tadeusz Chorzelski (ur. 21 maja 1928, zm. 21 stycznia 1999) – polski dermatolog, jeden z twórców immunodermatologii.

Życiorys

Młode lata

Urodzony w 1928 r. w Korycinie. W czasie drugiej wojny światowej zginął ojciec Tadeusza, matka – bez zawodu – pozostała sama z dwojgiem dzieci. W tym okresie Tadeusz uczęszczał do szkoły średniej.

Jako kilkunastoletni chłopak pracował w fabryce, a za zarobione pieniądze pobierał lekcje gry na skrzypcach. Później wstąpił do partyzantki i brał udział w powstaniu warszawskim.

Mieszkał w Domu Dziecka w Sopocie, gdzie ukończył szkołę średnią i muzyczną. W uznaniu jego talentu premier przyznał mu stypendium dla wybitnie uzdolnionej młodzieży.

Wykształcenie i kariera zawodowa

Od 1949 r. był na studiach lekarskich w Akademii Medycznej w Warszawie, którą ukończył w 1954 r. W 1954 rozpoczął pracę w Klinice Dermatologicznej Akademii Medycznej w Warszawie, a w 1959 r. uzyskał stypendium na wyjazd do Monachium, gdzie rozpoczął badania stanów rzekomonowotworowych. W czasie pobytu w Monachium opanował język niemiecki i angielski. W 1961 r. uzyskał stopień naukowy dr. med. na podstawie rozprawy „Badania nad powstawaniem konstytucjonalnej akantolizy”, w której wykazał, że genetyczna choroba Haileya jest wrodzoną skłonnością do odczynu akantolitycznego pod wpływem różnorodnych bodźców.

Okres zainteresowania histologią został zakończony w 1965 roku napisaniem wspólnie ze Stefanią Jabłońską podręcznika „Histopatologia skóry”.

W 1964 r. przebywał w Bostonie w Tufts University, gdzie pod wpływem W. Levera zainteresował się pęcherzycą i chorobami pęcherzowymi. Tam też, na Uniwersytecie Harvarda poznał Alberta Coonsa – twórcę immunopatologii, a w Buffalo zetknął się ze słynnym immunologiem E. Witebskim i Ernst Beutnerem – odkrywcą autoprzeciwciał pęcherzycy i pemfigoidu. Współpraca z profesorem Beutnerem, trwająca przeszło 25 lat – zaowocowała wieloma pracami oraz kilkoma monografiami poświęconymi immunodermatologii.

W 1965 r. Tadeusz uzyskał stopień naukowy dr. habilitowanego na podstawie pracy immunologicznej „Badania nad zjawiskiem LE”. Tytuł profesora nadzwyczajnego uzyskał w 1977 r., a profesora zwyczajnego w 1985 r.

Dorobek naukowy

Jego dorobek obejmuje przeszło 400 oryginalnych prac naukowych, w znacznej większości opublikowanych w prestiżowym piśmiennictwie anglosaskim, 5 monografii wydanych w USA, 28 rozdziałów do obcojęzycznych monografii w większości we współpracy z Ernstem Beutnerem, w dużej części w problemach dermatologicznych we współpracy ze Stefanią Jabłońską, częściowo z Marią Błaszczyk-Kostanecką, podręczniki polskie („Histopatologia skóry”, „Choroby skóry” oraz „Choroby weneryczne” z S. Jabłońską).

Monografie Tadeusza Chorzelskiego z dziedziny immunopatologii (amerykańskie wydania od 1972 do 1989 r.) stanowią referencyjne podręczniki immunodermatologii.

Jego najważniejsze osiągnięcia priorytetowe w dziedzinie immunopatologii dotyczą znaczenia przeciwciał pęcherzycowych w diagnostyce, rokowaniu i ocenie leczenia pęcherzycy, tj. wykazaniu zależności między poziomem przeciwciał a przebiegiem choroby. Miał czynny udział, łącznie z S. Jabłońską, w wyodrębnieniu LABD – linijnej IgA dermatozy pęcherzowej oraz opracowaniu metod jej leczenia. Unikalnym osiągnięciem było wykrycie nowego markera immunologicznego celiakii i choroby Duhringa, któremu nadał nazwę IgAEmA. Są to przeciwciała endomysialne w glutenozależnej enteropatii, wykrywane prostą metodą immunofluorescencyjną.

W Pracowni Immunopatologii zorganizował zespół, w skład którego wchodziły m.in. prof. Maria Błaszczyk-Kostanecka i żona Tadeusza Chorzelskiego doc. Maria Jarząbek-Chorzelska, znawca immunofluorescencji.

Ostatnie lata

Cierpiał na stwardnienie zanikowe boczne. Jeszcze w czasie choroby pracował, wspomagany przez S. Jabłońską tak, że kilka prac ukazało się tuż przed jego śmiercią. 9 lutego 1999 r. został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera G-13-8)[1].

Nagrody i wyróżnienia

  • nagroda sekretarza naukowego PAN w 1973 r. za stwierdzenie autoimmunologicznego mechanizmu chorób pęcherzowych,
  • nagroda I stopnia Ministra Zdrowia za odkrycie przeciwciał endomysialnych.

Szczególnym wyróżnieniem było otrzymanie honorowego członkostwa Towarzystw Dermatologicznych USA, Wielkiej Brytanii, Francji, Niemiec, Austrii, Meksyku i Norwegii.

Wybrane prace

Przypisy

Bibliografia