Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Tadeusz Wiktor Fenrych


Tadeusz Wiktor Fenrych
Ilustracja
kapitan artylerii kapitan artylerii
Data i miejsce urodzenia

17 lipca 1882
Poniatowo

Data i miejsce śmierci

16 lipca 1942
Buchenwald

Przebieg służby
Siły zbrojne

Armia Cesarstwa Niemieckiego
Wojsko Polskie

Formacja

Armia Wielkopolska

Jednostki

Dowództwo Okręgu Korpusu Nr VII

Stanowiska

kierownik referatu

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa,
powstanie wielkopolskie

Odznaczenia

Tadeusz Wiktor Fenrych (ur. 17 lipca 1882 w Poniatowie k. Płocka, zm. 16 lipca 1942 w Buchenwaldzie) – kapitan artylerii Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy i społeczny, w 1934 zastępca członka Zarządu Głównego Związku Weteranów Powstań Narodowych R.P. 14/19[1].

Życiorys

Urodził się 17 lipca 1882 w Poniatowie, w rodzinie Władysława Edwina (1850–1905) i Haliny z Feldmanów (1861–1947). Miał piątkę rodzeństwa: Stanisława, Marię po mężu Mikulską (1885–1954), Kazimierę po mężu Lubicz Gregorowicz (1887–1926), Władysława (ur. 1891) oraz Zofię po mężu Zakrocką (1901–1983)[2][3]. Uczęszczał do gimnazjum w Trzemesznie, a następnie do średniej szkoły rolniczej w Szamotułach. W Kuthen-Anhalt (Niemcy) ukończył Wyższą Szkołę Budowy Maszyn ze stopniem inżyniera. W latach 1908–1909 odbył obowiązkową służbę wojskową w artylerii Armii Cesarstwa Niemieckiego, jako jednoroczny ochotnik. W 1914 został zmobilizowany i w stopniu podporucznika walczył na froncie zachodnim. Po kapitulacji Niemiec podjął pracę w administracji majątku rolnego w Opieszynie (obecnie w granicach Wrześni).

W listopadzie i grudniu 1918 z polecenia Rady Ludowej we Wrześni kierował Wydziałem Gospodarki Wojennej. Pomocnik powiatowego komendanta Straży Ludowej Kazimierza Grudzielskiego od 18 grudnia 1918. Jako oficer operacyjny wchodził w skład sztabu i był jednym z organizatorów frontu północnego powstania wielkopolskiego. Mianowany po powstaniu adiutantem i oficerem operacyjnym sztabu 2 Dywizji Strzelców Wielkopolskich w Gnieźnie. Powierzono mu w kwietniu 1919 zorganizowanie pierwszej wielkopolskiej szkoły aspirantów oficerskich piechoty w Gnieźnie. Adiutant inspektora piechoty przy Dowództwie Głównym w Poznaniu od lipca 1919, a zastępca dowódcy Okręgu Generalnego w Poznaniu od 1920. Dowódca szkoły podoficerskiej w Inowrocławiu od listopada 1920, a batalionu szkolnego w Śremie od sierpnia 1921. Inspektor garnizonów w Inowrocławiu, Jarocinie i Pleszewie od 1922. W końcu 1922 został przeniesiony do rezerwy. Zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 w korpusie oficerów rezerwy artylerii. W 1924 był oficerem rezerwowym 7 Pułku Artylerii Ciężkiej w Poznaniu[4]. W grudniu 1923 został powołany do służby czynnej, przemianowany na oficera zawodowego w stopniu kapitana ze starszeństwem z 1 maja 1925 i przydzielony do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr VII w Poznaniu na stanowisko kierownika Referatu Historycznego.

W 1926 doprowadził do zorganizowania Komitetu dla Badań nad Historią Powstania Wielkopolskiego 1918/19, a, który przeorganizował się w 1927 w Towarzystwo dla Badań nad Historią Powstania Wlkp. 1918/19. W latach 1925–1931 gromadził na tym stanowisku liczne materiały do dziejów powstania. Referat Historyczny pod jego kierownictwem stał się inspiratorem pierwszych obszerniejszych i syntetycznych publikacji na temat powstania wlkp. Burmistrz miasta Krotoszyna w 1931, a kilka lat później przeniósł się do Lublina, a tam kierował oddziałem wytwórni „Pudliszki”. W 1934 pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Jarocin. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr VII. Był wówczas w dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr VII[5].

W okresie międzywojennym należał do wielu organizacji, m.in. był członkiem: P.C.K., Straży Pożarnej, Polskiego Towarzystwa Łowieckiego czy Akcji Katolickiej[6].

Zgłosił się we wrześniu 1939 do wojska jako ochotnik i brał udział w potyczce z nieprzyjacielem koło Lublina. Zajmował się w latach okupacji gospodarstwem rolnym w Niedomicach k. Tarnowa. Aresztowany 3 marca 1941 przez gestapo i zesłany do obozu koncentracyjnego w Buchenwaldzie, gdzie 16 lipca 1942 poniósł śmierć.

Od 30 lipca 1924 był żonaty z Teodorą Gertrudą z Grabowskich[7] (1894–1985), z którą miał dwóch synów[7]: Wiktora Benedykta (1925–2006), historyka, i Tadeusza Franciszka (1928–1944)[3], rozstrzelanego przez gestapo 26 lipca 1944 w Tarnowie.

Ordery, odznaczenia, nagrody

Publikacje

  • „Próba syntezy Powstania Wielkopolskiego 1918/19” – 1928.
  • „Fragmenty z frontu północnego Pozostania Wielkopolskiego” [w:] „Szkice i fragmenty z Powstania Wielkopolskiego 1918/19 w Poznaniu” – 1933.
  • artykuł „O zaczątkach armii Wielkopolskiej” („Rocznik Związku Weteranów Powstań Narodowych 1918/19 w Poznaniu”) – 1935.

Przypisy

  1. ↑ Rocznik Związku Weteranów Powstań Narodowych R.P. 1914/19 w Poznaniu Cz.2: Sprawozdanie Zarządu Głównego Związku Weteranów Powstań Narodowych R.P. 1914/19 za rok 1935, s. 167.
  2. ↑ Zofia Fenrych, Tadeusz, Stanisław i Władysław Fenrychowie, Warszawa: IPN, 2019, s. 5–6.
  3. ↑ a b kpt. Tadeusz Wiktor Fenrych [online], geni_family_tree [dostęp 2021-12-30] (pol.).
  4. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 710, 769.
  5. ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 343, 993.
  6. ↑ a b c d e f Kolekcja PW ↓, s. 5.
  7. ↑ a b Kolekcja PW ↓, s. 4.
  8. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 9 kwietnia 1921, s. 654.
  9. ↑ M.P. z 1932 r. Nr 167, poz. 198 (ISAP)
  10. ↑ M.P. z 1939 r. Nr 155, poz. 367 (ISAP)
  11. ↑ M.P. z 1928 r. nr 297, poz. 732
  12. ↑ Wręczono nagrody „Dobosz Powstania Wielkopolskiego” [online], dzieje.pl [dostęp 2024-12-09].

Bibliografia