Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Texas Supernova Search


Teleskopy ROTSE-IIIb i Hobby-Eberly Telescope

Texas Supernova Search (TSS) – amerykański projekt obserwacyjny prowadzony przez zespół kierowany przez Roberta Quimby’ego(inne języki), którego celem było wykrywanie supernowych i innych krótkotrwałych zjawisk astronomicznych.

W obserwacjach wykorzystywano przede wszystkim automatyczny teleskop optyczny ROTSE-IIIb o średnicy zwierciadła 0,45 m, znajdujący się w McDonald Observatory(inne języki) w Teksasie. ROTSE-IIIb należał do sieci czterech zrobotyzowanych teleskopów ROTSE-III, zbudowanych głównie w celu szybkiego poszukiwania optycznych odpowiedników rozbłysków gamma. Teleskopy miały pole widzenia około 1,85° × 1,85° i umożliwiały prowadzenie automatycznych obserwacji szerokich obszarów nieba[1].

Do spektroskopowego potwierdzania i klasyfikowania wykrytych obiektów wykorzystywano między innymi 9,2-metrowy Teleskop Hobby’ego-Eberly’ego (HET), również znajdujący się w McDonald Observatory[2].

Projekt prowadził szerokokątny przegląd nieba, który nie ograniczał się do obserwowania wcześniej wybranych, jasnych galaktyk. Pozwalało to wykrywać supernowe również w słabych albo wcześniej nieskatalogowanych galaktykach. Kontynuacją prac związanych z poszukiwaniem supernowych za pomocą teleskopów ROTSE był program ROTSE Supernova Verification Project (RSVP)[3].

Odkrycia

Według archiwalnej strony projektu zespół odkrył 29 supernowych, a ponadto zaobserwował sześć supernowych, które zostały wcześniej zgłoszone przez inne zespoły[4]. W ramach projektu odkryto także 12 nowych w Galaktyce Andromedy (M31) i Galaktyce Trójkąta (M33), w tym obiekt uznany za prawdopodobną jasną niebieską gwiazdę zmienną[5]. Zespół odkrył również sześć nowych karłowatych[6].

Do najważniejszych obiektów odkrytych w ramach projektu należą:

  • SN 2005ap – wyjątkowo jasna supernowa odkryta 3 marca 2005 roku na zdjęciach wykonanych teleskopem ROTSE-IIIb. Osiągnęła maksymalną jasność absolutną około −22,7m. Jej widmo oraz przebieg zmian jasności przyczyniły się do badań obiektów zaliczanych obecnie do superjasnych supernowych[7].
  • SN 2006gy – wyjątkowo jasna supernowa typu IIn odkryta 18 września 2006 roku w galaktyce NGC 1260. Osiągnęła jasność absolutną około −22m, natomiast wzrost jej jasności do maksimum trwał około 70 dni. W chwili opublikowania wyników obserwacji należała do najjaśniejszych znanych supernowych. Jej niezwykła jasność i długotrwała emisja zostały powiązane z eksplozją bardzo masywnej gwiazdy oraz oddziaływaniem materii wyrzuconej podczas wybuchu z gęstą materią okołogwiazdową[8].

Obserwacje prowadzone w ramach TSS i późniejszych programów wykorzystujących teleskopy ROTSE przyczyniły się również do odkrycia lub zbadania innych bardzo jasnych supernowych, między innymi SN 2006tf, SN 2008am i SN 2008es[3].

Przypisy

  1. ↑ Telescopes & Documentation. Robotic Optical Transient Search Experiment. [dostęp 2026-10-27]. (ang.).
  2. ↑ Fang Yuan, Robert Quimby, John Aretakis, Carl Akerlof, J. Craig Wheeler: Discovery of a supernova ROTSE3 J231226+135449. The Astronomer’s Telegram, 2007-11-02. [dostęp 2026-10-27]. (ang.).
  3. ↑ a b Emmanouil Chatzopoulos: Discovery, observations and theory of over luminous supernovae and peculiar transients. Texas ScholarWorks, 2010. [dostęp 2026-10-27]. (ang.).
  4. ↑ Robert Quimby: Supernovae. Texas Supernova Search. [dostęp 2026-10-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-07-06)]. (ang.).
  5. ↑ Robert Quimby: Novae. Texas Supernova Search. [dostęp 2026-10-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-07-06)]. (ang.).
  6. ↑ Robert Quimby: Dwarf novae. Texas Supernova Search. [dostęp 2026-10-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-07-06)]. (ang.).
  7. ↑ Robert M. Quimby, Greg Aldering, J. Craig Wheeler, Peter Höflich, Carl W. Akerlof, Eli S. Rykoff. SN 2005ap: A Most Brilliant Explosion. „The Astrophysical Journal”. 668, s. L99–L102, 2007. DOI: 10.1086/522862. (ang.). 
  8. ↑ Nathan Smith, Weidong Li, Ryan J. Foley, J. Craig Wheeler, David Pooley, Ryan Chornock, Alexei V. Filippenko, Jeffrey M. Silverman, Robert Quimby i inni. SN 2006gy: Discovery of the Most Luminous Supernova Ever Recorded, Powered by the Death of an Extremely Massive Star like η Carinae. „The Astrophysical Journal”. 666, s. 1116–1128, 2007. DOI: 10.1086/519949. (ang.).