Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Tinamus


Tinamus[1]
Hermann, 1783[2]
Ilustracja
Kusacz duży (T. major)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki paleognatyczne

Rząd

kusacze

Rodzina

kusacze

Rodzaj

Tinamus

Typ nomenklatoryczny

Tinamus brasiliensis Latham, 1790 (= Tetrao major J.F. Gmelin, 1789)

Synonimy
Gatunki

5 gatunków − zobacz opis w tekście

Tinamus – rodzaj ptaków z rodziny kusaczy (Tinamidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Centralnej i Południowej[9].

Morfologia

Długość ciała 32–49 cm; masa ciała 623–2080 g (samice są nieco większe i cięższe od samców)[10].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1783 roku francuski botanik i zoolog Johann Hermann w publikacji własnego autorstwa zatytułowanej Tabela pokrewieństwa zwierząt, opublikowana wcześniej jako opracowanie naukowe: obecnie uzupełniona o obszerniejszy komentarz oraz adnotacje wzbogacające wiedzę z zakresu historii naturalnej zwierząt[2]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) kusacz duży (T. major).

Etymologia

  • Tinamus (Tinamu): nazwa Tinamú oznaczająca w języku karibskim ‘kusacza’[11].
  • Crypturus: gr. κρυπτος kruptos ‘ukryty’; ουρα oura ‘ogon’[12].
  • Cryptura: gr. κρυπτος kruptos ‘ukryty’; ουρα oura ‘ogon’[13]. Gatunek typowy (późniejsze oznaczenie)[14]: Tinamus brasiliensis Latham, 1790 (= Tetrao major J.F. Gmelin, 1789).
  • Pezus: gr. πεζος pezos ‘spacerowanie’[15]. Gatunek typowy (późniejsze oznaczenie)[16]: Pezus serratus[d] von Spix, 1825.
  • Trachypelmus (Trachypelma): gr. τραχυς trakhus ‘szorstki, kudłaty’; πελμα pelma, πελματος pelmatos ‘podeszwa stopy’[17]. Gatunek typowy (późniejsze oznaczenie)[18]: Trachypelmus subcristatus Cabanis, 1848 (= Tetrao major J.F. Gmelin, 1789).

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki[19]:

Uwagi

  1. ↑ Niepoprawna późniejsza pisownia Tinamus Hermann, 1783.
  2. ↑ Nowa nazwa dla Tinamus Hermann, 1783 ze względu na puryzm.
  3. ↑ Niepoprawna późniejsza pisownia Trachypelmus Cabanis, 1848.
  4. ↑ Podgatunek T. major

Przypisy

  1. ↑ Tinamus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. ↑ a b J. Hermann: Tabula affinitatum animalium olim academico specimine edita: nunc uberiore commentario illustrata cum annotationibus ad historiam naturalem animalium augendam facientibus. Argentorati: Impensis Joh. Georgii Treuttel, Bibliopolae, 1783, s. 134, 253. (łac.).
  3. ↑ J.G. Fischer von Waldheim: Das Nationalmuseum der Naturgeschichte zu Paris: von seinem ersten Ursprunge bis zu seinem jetzigen Glanze. Cz. 2. Frankfurt am Main: Verlegt bei Fridrich Esslinger, 1803, s. 181. (niem.).
  4. ↑ J.K.W. Illiger: Prodromus systematis mammalium et avium: additis terminis zoographicis utriusque classis, eorumque versione germanica. Berolini: Sumptibus C. Salfeld, 1811, s. 244. (łac.).
  5. ↑ L.J.P. Vieillot: Analyse d’une nouvelle ornithologie élémentaire. Paris: Deteville, libraire, rue Hautefeuille, 1816, s. 52. (fr.).
  6. ↑ J.B. v. Spix: Avium species novae, quas in itinere per Brasiliam annis MDCCCXVII-MDCCCXX. T. 2. Monachii: Typis Franc. Seraph. Hübschmanni, 1824–1825, s. 61. (łac.).
  7. ↑ J. Cabanis: Voegel. W: R. Schomburgk: Reisen in Britisch-Guiana in den Jahren 1840-1844: nebst einer Fauna und Flora Guiana’s nach Vorlagen von Johannes Müller, Ehrenberg, Erichson, Klotzsch, Troschel, Cabanis und Andern. Cz. 3. Leipzig: J.J. Weber, 1848, s. 749. (niem.).
  8. ↑ C.G. Giebel: Thesaurus Ornithologiae: Repertorium der gesammten ornithologischen Literatur und Nomenclator sämmtlicher Gattungen und Arten der Vögel, nebst Synonymen und geographischer Verbreitung. Cz. 3. Leipzig: Brockhaus, 1877, s. 648. (niem.).
  9. ↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v15.2). [dostęp 2026-09-22]. (ang.).
  10. ↑ D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette, Tinamous (Tinamidae), version 1.0, [w:] S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2026, Tinamus, DOI: 10.2173/bow.tinami1.01 [dostęp 2026-09-08] (ang.). Publikacja w zamkniętym dostępie – wymagana rejestracja, też płatna, lub wykupienie subskrypcji
  11. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Tinamus [dostęp 2023-05-16].
  12. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Crypturus [dostęp 2023-05-16].
  13. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Cryptura [dostęp 2023-05-16].
  14. ↑ G.R. Gray: A list of the genera of birds: with their synonyma an indication of the typical species of each genus. London: R. and J.E. Taylor, 1840, s. 63. (ang.).
  15. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Pezus [dostęp 2023-05-16].
  16. ↑ C.E. Hellmayr & H.B. Conover: Catalogue of birds of the Americas and the adjacent islands in Field Museum of Natural History and including all species and subspecies known to occur in North America, Mexico, Central America, South America, the West Indies, and islands of the Caribbean Sea, the Galapagos Archipelago, and other islands which may properly be included on account of their faunal affinities. T. 1. Cz. 1: Rheidae - Tinamidae - Cracidae - Tetraonidae - Phasianidae Numididae - Meleagrididae - Opisthocomidae - Gruidae Aramidae - Psophiidae - Rallidae - Heliornithidae Eurypygidae - Cariamidae - Columbidae. Chicago: Printed in the United States of America by Field Museum press, 1942, s. 7. (ang.).
  17. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Trachypelmus [dostęp 2023-05-16].
  18. ↑ C.J. Sundevall. Ornitologi. „Berattelse om Framstegen i Vertebrerade Djurens Naturalhistoria och Ethnografien”. 1845–1850, s. 289, 1853. (szw.). 
  19. ↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Tinamidae Gray,GR, 1840 (1831) – kusacze - Tinamous (wersja: 2026-07-12). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-09-22].

Bibliografia

  • The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).