Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Umbilicaria


Kruszownica
Ilustracja
Kruszownica wielolistkowa (Umbilicaria polyphylla)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

workowce

Klasa

miseczniaki

Rząd

kruszownicowce

Rodzina

kruszownicowate

Rodzaj

kruszownica

Nazwa systematyczna
Umbilicaria Hoffm.
Descr. Pl. Cl. Crypt. 1: 8 (1789)
Typ nomenklatoryczny

Umbilicaria hyperborea (Ach.) Hoffm. 1796

Kruszownica zwyczajna (Umbilicaria cylindrica)

Umbilicaria Hoffm. (kruszownica) – rodzaj grzybów z rodziny kruszownicowatych (Umbilicariaceae). Ze względu na symbiozę z glonami zaliczany jest także do porostów[1].

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Umbilicariaceae, Umbilicariales, Incertae sedis, Lecanoromycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[2].

Rodzaj Umbilicaria utworzył Georg Franz Hoffmann w 1789 r. Gatunkiem typowym jest Umbilicaria hyperborea (Ach.) Hoffm[2]. Nazwa polska według Wiesława Fałtynowicza[1]. Synonimy naukowe[3]: Actinogyra Schol., Agyrophora (Nyl.) Nyl., Gyromium Wahlenb., Gyrophora Ach., Gyrophoromyces E.A. Thomas ex Cif. & Tomas., Gyrophoropsis Elenkin & Savicz, Llanoa C.W. Dodge, Merophora Clem., Omphalodiscus Schol., Omphalodium Rabenh., Omphalosia Neck. ex Kremp., Parmophora M. Choisy.

Gatunki występujące w Polsce:

  • Umbilicaria aprina Nyl. 1863 – kruszownica matowa
  • Umbilicaria cinerascens (Nyl.) Nyl. 1869[4] – kruszownica szarawa
  • Umbilicaria cinereorufescens (Schaer.) Frey 1932[4] – kruszownica szaroczerwowawa
  • Umbilicaria crustulosa (Ach.) Lamy 1879 – kruszownica skórzasta
  • Umbilicaria cylindrica (L.) Delise 1830 – kruszownica zwyczajna
  • Umbilicaria decussata (Vill.) Zahlbr. 1932 – kruszownica żeberkowana
  • Umbilicaria dendrophora (Poelt) Hestmark 1990[4] – kruszownica niezwykła
  • Umbilicaria deusta (L.) Baumg. 1790 – kruszownica strojna
  • Umbilicaria hirsuta (Sw. ex Westr.) Ach. 1794 – kruszownica szorstka
  • Umbilicaria hyperborea (Ach.) Hoffm. 1796 – kruszownica północna
  • Umbilicaria leiocarpa DC. 1805[4] – kruszownica popękana
  • Umbilicaria lyngei Schol. 1934[4] – kruszownica Lyngego
  • Umbilicaria maculata Krzew., M.P. Martín & M.A. García 2009 – kruszownica plamista
  • Umbilicaria microphylla (Laurer) A. Massal. 1852[4] – kruszownica drobnolistkowata
  • Umbilicaria nylanderiana (Zahlbr.) H. Magn. 1937 – kruszownica Nylandera
  • Umbilicaria polyphylla (L.) Baumg. 1790 – kruszownica wielolistkowa
  • Umbilicaria polyrhizos (L.) Stenh. 1825[5] – kruszownica rzęsista
  • Umbilicaria proboscidea (L.) Schrad. 1794 – kruszownica pomarszczona
  • Umbilicaria rhizinata (Frey & Poelt) Krzew. 2010 – kruszownica chwytniczka
  • Umbilicaria schaereri J.C. Wei 2024 – kruszownica gładka[6]
  • Umbilicaria spodochroa (Ehrh. ex Hoffm.) DC. 1805 – kruszownica rdzawa
  • Umbilicaria subglabra (Nyl.) Harm. 1910 – kruszownica wygładzona
  • Umbilicaria torrefacta (Lightf.) Schrad. 1794 – kruszownica postrzępiona
  • Umbilicaria umbilicarioides (Stein) Krog & Swinscow 1986 – kruszownica pokruszona
  • Umbilicaria vellea (L.) Ach. 1794 – kruszownica sztywna

Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum[7]. Wykaz gatunków i nazwy polskie według Lichenes of Poland. A fifth annotated checklist[8] oraz W. Fałtynowicza[1].

Przypisy

  1. ↑ a b c Wiesław Fałtynowicz, Krytyczna lista porostów i grzybów naporostowych Polski, Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2003, s. 315–319, ISBN 83-89648-06-7.
  2. ↑ a b Index Fungorum [online] [dostęp 2013-11-12] (ang.).
  3. ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2013-11-12] (ang.).
  4. ↑ a b c d e f Według Index Fungorum takson niepewny.
  5. ↑ Przez W. Fałtynowicza i w Lichenes of Poland. A fifth annotated checklist opisana jako Umbilicaria polyrrhiza (L.) Ach. (synonim).
  6. ↑ Przez W. Fałtynowicza i w Lichenes of Poland. A fifth annotated checklist opisana jako Umbilicaria laevis (Schaer.) Frey (synonim).
  7. ↑ Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2013-10-20] (ang.).
  8. ↑ Wiesław Fałtynowicz i inni, Lichenes of Poland. A fifth annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2024, s. 534–541, ISBN 978-83-62975-47-1 (ang.).