Vini
| Vini[1] | |||
| Lesson, 1833[2] | |||
Loreczka modroczapkowa (V. australis) | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Plemię | |||
| Rodzaj |
Vini | ||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Vini coccinea Lesson, 1833 (= Psittacula kuhlii Vigors, 1824) | |||
| Synonimy | |||
| |||
| Gatunki | |||
| |||
Vini – rodzaj ptaków z podrodziny dam (Loriinae) w obrębie rodziny papug wschodnich (Psittaculidae).
Rozmieszczenie geograficzne
Do rodzaju należą gatunki endemiczne występujące na tropikalnych wyspach Oceanii[5].
Charakterystyka
Długość ciała 15–20 cm; masa ciała 21–92 g[5]. Wszyscy przedstawiciele tego rodzaju charakteryzują się jaskrawym upierzeniem.
Systematyka
Rodzaj zdefiniował w 1833 roku francuski zoolog René Lesson w publikacji własnego autorstwa zatytułowanej Ilustracje zoologiczne, czyli zbiór rysunków zwierząt namalowanych z natury[2]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) loreczka rubinowa (V. kuhlii).
Etymologia
- Arimanus: na podstawie „Petite Perruche de l’Île de Taïti” Daubentona (1765–1781) oraz „Arimanon” Buffona (1770–1783); według Buffona Arimanon było tahitańską nazwą loreczki białogardłej i oznaczało „kokosowy ptak” od jej siedliska. Jednak Lesson (1826–1830) zauważa, że Arimanon był błędnym zapisem Arimanou, o tym samym znaczeniu, będącej dawną zapomnianą nazwą tej loreczki (por. tahit. ari’i ‘król, książę’; manu ‘ptak’)[6].
- Vini: lokalna nazwa Vini używana na Tahiti i Bora-Bora na określenie papugi[7].
- Charmosynoides: rodzaj Charmosyna Wagler, 1832 (lorika); gr. -οιδης -oidēs ‘przypominający’[8]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Charmosyna margarethae Tristram, 1879.
Podział systematyczny
Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki[9]:
- Vini margarethae (Tristram, 1879) – lorika żółtowstęga
- Vini rubrigularis (P.L. Sclater, 1881) – lorika czerwonobroda
- Vini meeki (Rothschild & E. Hartert, 1901) – lorika zielona
- Vini palmarum (J.F. Gmelin, 1788) – lorika palmowa
- Vini diadema (J. Verreaux & Des Murs, 1860) – lorika żółtolica
- Vini amabilis (E.P. Ramsay, 1875) – lorika czerwonogardła
- Vini solitarius (Suckow, 1800) – loreczka pustelnicza
- Vini australis (J.F. Gmelin, 1788) – loreczka modroczapkowa
- Vini ultramarina (Kuhl, 1820) – loreczka błękitna
- Vini stepheni (North, 1908) – loreczka przepasana
- Vini kuhlii (Vigors, 1824) – loreczka rubinowa
- Vini peruviana (Statius Müller, 1776) – loreczka białogardła
oraz gatunki wymarłe[10]:
- Vini sinotoi Steadman & Zarriello, 1987
- Vini vidivici Steadman & Zarriello, 1987
Status i ochrona
Większość gatunków papug z rodzaju Vini jest zagrożona wyginięciem[9]. Spowodowane jest to ingerencją człowieka w środowisko naturalne wysp zasiedlanych przez te ptaki. Obszar ich występowania został silnie ograniczony. Dwa gatunki wyginęły jeszcze przed przybyciem pierwszych Europejczyków na wyspy Pacyfiku. Głównymi przyczynami zmniejszania się liczby osobników tego rodzaju są introdukowane gatunki zwierząt, przede wszystkim szczury, oraz utrata siedlisk.
Uwagi
Przypisy
- ↑ Vini, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b R.P. Lesson: Illustrations de zoologie, ou, Recueil de figures d’animaux peintes d’après nature. Paris: Arthus Bertrand, 1831–35, s. ryc. 28. (fr.).
- ↑ C.S. Rafinesque: Analyse de la nature, or, Tableau de l’univers et des corps organisés. Palerme: Aux dépens de l’auteur, 1815, s. 64. (fr.).
- ↑ L. Joseph, J. Merwin & B.T. Smith. Improved systematics of lorikeets reflects their evolutionary history and frames conservation priorities. „Emu - Austral Ornithology”. 120 (3), s. 11, 2020. DOI: 10.1080/01584197.2020.1779596. (ang.).
- ↑ a b S.M. Billerman, Old World Parrots (Psittaculidae), version 1.0, [w:] S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2026, Vini, DOI: 10.2173/bow.psitta4.01 [dostęp 2026-10-15] (ang.).
- ↑ The Key to Scientific Names ↓, Arimanus [dostęp 2022-01-30].
- ↑ The Key to Scientific Names ↓, Vini [dostęp 2022-01-30].
- ↑ The Key to Scientific Names ↓, Charmosynoides [dostęp 2026-10-15].
- ↑ a b Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Loriini Selby, 1836 (wersja: 2026-07-09). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-10-11].
- ↑ D.W. Steadman & M.C. Zarriello. Two new species of parrots (Aves: Psittacidae) from archeological sites in the Marquesas Islands. „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 100 (3), s. 518–528, 1987. (ang.).
Bibliografia
- Tony Juniper, Mike Par: Parrots: A Guide to Parrots of the World. New Haven: Yale University Press, 1998. ISBN 0-300-07453-0.
- Joseph Michael Forshaw: Parrots of the World: An Identification Guide. Princeton: Princeton University Press, 2006. ISBN 0-691-09251-6.
- The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).