WBPiCAK
Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka – samorządowa instytucja kultury i centralna biblioteka publiczna województwa wielkopolskiego, z siedzibą w Poznaniu przy ul. Bolesława Prusa 3. Jej organizatorem jest Samorząd Województwa Wielkopolskiego. Biblioteka jest następcą prawnym Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Poznaniu, utworzonej na mocy zarządzenia wojewody poznańskiego z 12 maja 1947 roku i działającej od 1 stycznia 1948 roku.[1][2]
Od 1999 do 2026 roku instytucja działała pod nazwą Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu. Obecna nazwa, upamiętniająca poetę, tłumacza i krytyka literackiego Stanisława Barańczaka, obowiązuje od 19 maja 2026 roku.[2][3]
Historia
Wojewoda poznański 12 maja 1947 roku wydał zarządzenie zobowiązujące ówczesne związki samorządowe do zorganizowania biblioteki wojewódzkiej. Prace przygotowawcze trwały kilka miesięcy, a Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Poznaniu oficjalnie rozpoczęła działalność 1 stycznia 1948 roku. Jej pierwszym kierownikiem był Stanisław Pytliński. Pod koniec 1949 roku instytucja zatrudniała pięciu pracowników, a jej księgozbiór liczył 10 609 tomów.[1][4]
Od stycznia 1955 do końca 1956 roku biblioteka wojewódzka i biblioteka miejska (Biblioteka Raczyńskich) działały jako jedna instytucja – Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna im. Edwarda Raczyńskiego w Poznaniu. Od 1957 roku biblioteka ponownie funkcjonowała samodzielnie.[1][4]
W 1993 roku w ramach jej struktur powołano Dział Wydawniczy, a w 1994 roku utworzono Dział Animacji Kultury. W 1999 roku nazwę instytucji zmieniono na Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu.[1][4]
Do 2020 roku dyrekcja biblioteki mieściła się przy ul. Prusa 3, natomiast część działów funkcjonowała w innych lokalizacjach. W grudniu 2020 roku zakończyła się przebudowa funkcjonalno-użytkowa i termomodernizacja budynku przy ul. Prusa 3, po której wszystkie działy, czytelnia i wypożyczalnia znalazły się w jednej siedzibie.[1]
1 września 2021 roku stanowisko dyrektora objęła Małgorzata Grupińska-Bis.[5] Uchwałą Sejmiku Województwa Wielkopolskiego z 27 kwietnia 2026 roku instytucji nadano nazwę Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka oraz nowy statut; uchwała weszła w życie 19 maja 2026 roku.[2][3]
Działalność
Zgodnie ze statutem biblioteka gromadzi, opracowuje i udostępnia materiały biblioteczne, ze szczególnym uwzględnieniem materiałów dotyczących Wielkopolski i dokumentujących dorobek regionu. Pełni funkcję ośrodka informacji biblioteczno-bibliograficznej, opracowuje bibliografię regionalną i bazy danych, organizuje wypożyczenia międzybiblioteczne oraz prowadzi badania i analizy dotyczące bibliotek publicznych województwa wielkopolskiego. Sprawuje nadzór merytoryczny nad powiatowymi i gminnymi bibliotekami publicznymi województwa oraz udziela im pomocy metodycznej, konsultacyjnej i szkoleniowej.[2]
Do zadań instytucji należą także promocja literatury i czytelnictwa, popularyzowanie krajoznawstwa regionu oraz działalność związana z folklorem i sztukami wizualnymi. Biblioteka prowadzi Wielkopolskie Centrum Folkloru oraz Zespół Folklorystyczny „Wielkopolanie”, działający od 1962 roku.[2][6][7]
Działalność krajoznawcza obejmuje m.in. cykl „Wielkopolska bez tajemnic”, „Wielkopolskie Questy” oraz serwis Region Wielkopolska.[8]
Od 2024 roku Biblioteka, we współpracy z Samorządem Województwa Wielkopolskiego, organizuje Literacką Nagrodę Wielkopolskich Czytelników, przyznawaną w kategoriach literatury dla dorosłych oraz literatury dla dzieci i młodzieży. Propozycje nominacji zgłaszają kluby książki działające przy bibliotekach publicznych i szkolnych w Wielkopolsce.[9]
Zbiory
W 2026 roku zbiory Biblioteki obejmowały ponad 140 tys. książek, 4 tys. audiobooków i 500 gier planszowych. Zgodnie ze statutem szczególne znaczenie mają materiały dotyczące Wielkopolski oraz dokumentujące jej dorobek kulturalny, naukowy i gospodarczy.[6][2]
W katalogu Biblioteki wyodrębniona jest kategoria „Komiksy i książki obrazkowe”, która w sierpniu 2026 roku obejmowała 9677 pozycji katalogowych.[10] Gry planszowe wprowadzono do wypożyczalni w czerwcu 2023 roku.[11]
Działalność wydawnicza
Działające od 1993 roku wydawnictwo Biblioteki publikuje współczesną poezję i prozę. Wśród prowadzonych serii znajdują się „Biblioteka Poezji Współczesnej” oraz „Biblioteka Prozy Współczesnej”.[1][12]
Kierownicy i dyrektorzy
Pierwszym kierownikiem i organizatorem biblioteki był Stanisław Pytliński. Funkcję dyrektora pełnili następnie:[1][4][5]
- Leon Pawlak (1952–1960)
- Zofia Wieczorek (1960–1964)
- Franciszek Łozowski (1964–1991)
- Zofia Płatkiewicz (1992–1998)
- Helena Bednarska (1998–2018)
- Iwona Smarsz – pełniąca obowiązki dyrektora (2018–2021)
- Małgorzata Grupińska-Bis (od 2021)
Przypisy
- ↑ a b c d e f g Izabela Przyłuska. 75 lat Biblioteki Wojewódzkiej w Poznaniu. „Kronika Wielkopolski”, s. 5–14, 2023. [dostęp 2026-08-18].
- ↑ a b c d e f Uchwała nr XXIV/581/26 Sejmiku Województwa Wielkopolskiego z dnia 27 kwietnia 2026 r. wraz ze statutem Biblioteki Wielkopolskiej im. Stanisława Barańczaka. Biuletyn Informacji Publicznej Samorządu Województwa Wielkopolskiego, 2026-04-27. [dostęp 2026-08-18].
- ↑ a b Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka – nowy rozdział naszej instytucji. Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka, 2026-05-19. [dostęp 2026-08-18].
- ↑ a b c d 60 lat Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu. Poznań: Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu, 2008. [dostęp 2026-08-18].
- ↑ a b Nowa Dyrektor WBPiCAK. Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka, 2021-09-01. [dostęp 2026-08-18].
- ↑ a b Oferta Biblioteki Wielkopolskiej im. Stanisława Barańczaka. Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka. [dostęp 2026-08-18].
- ↑ O nas – Sztuki wizualne. Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka. [dostęp 2026-08-18].
- ↑ Krajoznawstwo. Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka. [dostęp 2026-08-18].
- ↑ Literacka Nagroda Wielkopolskich Czytelników – nominacje. Poznan.pl, 2024-04-30. [dostęp 2026-08-18].; Ruszyła trzecia edycja Literackiej Nagrody Wielkopolskich Czytelników 2026. Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka, 2026-01-20. [dostęp 2026-08-18].
- ↑ Katalog zbiorów Biblioteki Wielkopolskiej im. Stanisława Barańczaka – Komiksy i książki obrazkowe. Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka. [dostęp 2026-08-18].
- ↑ Tego jeszcze nie GRALI – gry planszowe w Bibliotece Wojewódzkiej w Poznaniu. Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka, 2023-06-02. [dostęp 2026-08-18].
- ↑ Biblioteka Poezji Współczesnej. Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka. [dostęp 2026-08-18].; Biblioteka Prozy Współczesnej. Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka. [dostęp 2026-08-18].