Zielko
Zielko – motyw roślinny charakterystyczny dla zdobnictwa regionu Puszczy Białej.
Historia
Ziele (zielko) występowało w formie papierowej symetrycznej wycinanki przypominającej gałązkę rośliny bądź drzewka zdobiącej ściany kurpiowskiej izby[1]. Zielkiem nazywano również ornament na haftowanych koszulach lnianych Kurpi Puszczy Białej. Motyw haftowany na płótnie ma symetrycznie rozłożone listki wyszywane ściegiem łańcuszkowym bądź łańcuszkiem kręconym, pomiędzy listkami wyszywany jest kwiat o łukowatej formie, utworzony z różnorodnej kompozycji ściegów kurpiowskich (dziobki, kulasiki, krzyżówka, scyciki, łapecki, ząbki, drabka, łańcuszek, stebnówka)[2]. Zielka razem z kółkami i półkółkami wyszywane na mankietach, kołnierzach i przyramkach tworzyły razem bogatą kompozycję wzorów. Do wyszywania na płótnie stosowano czerwone nici bawełniane, dodając gdzieniegdzie drobne akcenty czarnej nitki dla kontrastu i podbicia barw[3].
Zielka to również element haftu pojawiający się na tiulowych czepkach i tiulowych serwetach, wyszywany metodą przetykania białą nitką. Zielko na tiulu miało nieco inną formę wymuszoną strukturą tkaniny, na której haftowano a swoim kształtem przypominało kłosy zbóż i gałązek jodłowych[1][3].
Rozbudowany haft Puszczy Białej, stosowane bogactwo kompozycji, zestawienie motywów ornamentacyjnych był wynikiem inwencji twórczej kobiet bez naśladowania jakichkolwiek wzorów i nie miał analogii w polskiej sztuce ludowej[1].
Zielko jako motyw dekoracyjny pojawia się na polichromii kościoła w Pniewie[4][5][6][7].
17 maja 2022 hafciarstwo kurpiowskie z Puszczy Białej, w tym motyw zielka, zostało wpisane na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego[8].
Galeria
-
Zielko na pocztówce (wycinanka Katarzyny Rudnickiej z Dąbrowy) -
Zielko wielobarwne jako wycinanka Emilii Fornalskiej z Bartodziejów -
Zielko wielobarwne (wycinanka autorstwa Emilii Fornalskiej) na wystawie w Muzeum Regionalnym w Pułtusku -
Zielko jako wycinanka – dekoracja wnętrza Kuźni Kurpiowskiej w Pniewie -
Zielko jako motyw haftu białego (koszula damska) -
Zielko jako motyw haftu na tiulu -
Zielko jako motyw haftu na tiulu -
Zielko jako motyw haftu na tiulu -
Zielka jako element haftu na koszuli -
Zielko wyhaftowane na kołnierzu koszuli -
Zielko na mankiecie koszuli -
Zielko wyhaftowane na dżinsowej kurtce -
Halina Witkowska we współczesnej koszuli z motywem zielka -
Zielko jako motyw haftu na serwetce -
Zielka jako część polichromii kościoła w Pniewie -

-
Motyw zielka na chorągwi procesyjnej w Sadykrzu -
Motyw zielka wyhaftowany na obrusie w kościele w Sadkrzu -
Zielko jako motyw zdobniczy na słupku ogrodzeniowym w Dąbrowie -
Zielko w identyfikacji wizualnej Kuźni Kurpiowskiej w Pniewie -
Filiżanka z motywem zielka w Kuźni Kurpiowskiej w Pniewie
Przypisy
- ↑ a b c Alicja Gorczyńska, Z szumu sosen Puszczy Białej, wyd. 1, Pułtusk: Aga Press Agencja Wydawniczo Reklamowa, 2008, s. 56, ISBN 978-83-926217-1-3 [dostęp 2024-10-14].
- ↑ Aleksander Błachowski, Hafty: polskie szycie, Tradycje i współczesność polskiej sztuki ludowej, Lublin–Toruń: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, 2004, s. 38–39, ISBN 978-83-89990-20-4 [dostęp 2024-10-14].
- ↑ a b Sylwia Słojkowska-Affelska, Elżbieta Piskorz-Branekova, Strój Kurpiowski z Puszczy Białej, Stowarzyszenie „Puszcza Biała – Moja Mała Ojczyzna”, 2021, ISBN 978-83-65912-49-7 (pol. • ang.).
- ↑ Pniewo – św. Piotra i Pawła [online], Diecezja Płocka [dostęp 2024-11-01] (pol.).
- ↑ Historia | [online] [dostęp 2024-11-01] (pol.).
- ↑ Ksiądz niszczy kurpiowskie malowidła! – interwencja mieszkańców [online], pultusk24.pl, 21 października 2022 [dostęp 2024-11-01] (pol.).
- ↑ Kurpiowskie zielki i kółeczka znikają z kościelnych ścian w Pniewie [online], wpu24.pl [dostęp 2024-11-01] (pol.).
- ↑ Hafciarstwo kurpiowskie Puszczy Białej z wpisem na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego [online], pultusk.news [dostęp 2024-10-24] (pol.).