Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Crypturellus


Crypturellus[1]
Brabourne & C. Chubb, 1914[2]
Ilustracja
Kusacz pstry (C. variegatus)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki paleognatyczne

Rząd

kusacze

Rodzina

kusacze

Rodzaj

Crypturellus

Typ nomenklatoryczny

Tinamus tataupa Temminck, 1815

Synonimy
Gatunki

22 gatunki – zobacz opis w tekście

Crypturellus – rodzaj ptaków z rodziny kusaczy (Tinamidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Meksyku, Ameryce Środkowej i Południowej[8].

Morfologia

Długość ciała 21,5–32,5 cm; masa ciała samców 154–602 g, samic 174–621 g[9].

Systematyka

Rodzaj zdefiniowała w 1914 roku para brytyjskich ornitologów, William Brabourne i Charles Chubb, w artykule zatytułowanym Klucz do gatunków z rodzaju Crypturus, z opisami niektórych nowych form, opublikowanym w czasopiśmie „The Annals and magazine of natural history”[2]. Gatunkiem typowym jest (oryginalne oznaczenie) kusacz śniady (C. tataupa).

Etymologia

  • Tinamus: nazwa Tinamú oznaczająca w języku karibskim ‘kusacza’[10]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Tinamus tataupa Selby, 1840 (= Tinamus tataupa Temminck, 1815).
  • Crypturus: gr. κρυπτος kruptos ‘ukryty’; ουρα oura ‘ogon’[11]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Tetrao cinereus J.F. Gmelin, 1789.
  • Crypturellus: rodzaj Crypturus Illiger, 1811 (kusacz); łac. przyrostek zdrabniający -ellus[12].
  • Microcrypturus: gr. μικρος mikros ‘mały’; rodzaj Crypturus Illiger, 1811 (kusacz)[13].
  • Crypturornis: gr. κρυπτος kruptos ‘ukryty’, od κρυπτω kruptō ‘ukryć’; ουρα oura ‘ogon’; ορνις ornis, ορνιθος ornithos ‘ptak’[14]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Tetrao cinereus J.F. Gmelin, 1789.
  • Orthocrypturus: gr. ορθος orthos ‘prosty, pionowy’; rodzaj Crypturus Illiger, 1811[15]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Tetrao variegatus J.F. Gmelin, 1789.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki[16]:

  • Crypturellus berlepschi (Rothschild, 1897) – kusacz brunatny
  • Crypturellus cinereus (J.F. Gmelin, 1789) – kusacz popielaty
  • Crypturellus ptaritepui J.T. Zimmer & W.H. Phelps Sr., 1945 – kusacz białooki
  • Crypturellus parvirostris (Wagler, 1827) – kusacz krótkodzioby
  • Crypturellus tataupa (Temminck, 1815) – kusacz śniady
  • Crypturellus resonans (Morais, Crozariol, Godoy, Plácido & Raposo, 2025) – kusacz maskowy
  • Crypturellus obsoletus (Temminck, 1815) – kusacz kasztanowaty
  • Crypturellus variegatus (J.F. Gmelin, 1789) – kusacz pstry
  • Crypturellus bartletti (P.L. Sclater & Salvin, 1873) – kusacz płowy
  • Crypturellus brevirostris (von Pelzeln, 1863) – kusacz rdzawy
  • Crypturellus casiquiare (Chapman, 1929) – kusacz prążkowany
  • Crypturellus soui (Hermann, 1783) – kusacz czarnogłowy
  • Crypturellus undulatus (Temminck, 1815) – kusacz falisty
  • Crypturellus noctivagus (zu Wied-Neuwied, 1820) – kusacz żółtonogi
  • Crypturellus cinnamomeus (Lesson, 1842) – kusacz cynamonowy
  • Crypturellus transfasciatus (P.L. Sclater & Salvin, 1878) – kusacz jasnobrewy
  • Crypturellus atrocapillus (von Berlepsch, 1892) – kusacz kapturowy
  • Crypturellus strigulosus (Temminck, 1815) – kusacz rdzawoszyi
  • Crypturellus duidae J.T. Zimmer, 1938 – kusacz szaronogi
  • Crypturellus erythropus (von Pelzeln, 1863) – kusacz czerwononogi
  • Crypturellus boucardi (P.L. Sclater, 1860) – kusacz okopcony
  • Crypturellus kerriae (Chapman, 1915) – kusacz ciemny

Uwagi

  1. ↑ Nie Tinamus Hermann, 1783; nie Tinamus Latham, 1790.
  2. ↑ Nie Crypturus Illiger, 1811.
  3. ↑ Nowa nazwa dla Crypturellus Brabourne & C. Chubb, 1914, ponieważ autor założył że nazwa jest zajęta przez Crypturella Silvestri, 1911 (Zygentoma).

Przypisy

  1. ↑ Crypturellus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. ↑ a b W.K.-H. Brabourne & Ch. Chubb. Key to the species of the genus Crypturus, with descriptions of some new forms. „The Annals and magazine of natural history”. Eighth Series. 14 (82), s. 322, 1914. (ang.). 
  3. ↑ P.J. Selby: A Catalogue of the generic and sub-generic types of the class Aves arranged according to the natural system, with separate lists, distinguishing the various quarters of the globe in which they are to be procured. Newcastle: 1840, s. 39. (ang.).
  4. ↑ H.G.L. Reichenbach: Avium systema naturale. Das natürliche system der vögel mit hundert tafeln grösstentheils original-abbildungen der bis jetzt entdecken fast zwölfhundert typischen formen. Vorlaüfer einer iconographie der arten der vögel aller welttheile. Dresden und Leipzig: Expedition der vollständigsten naturgeschichte, 1849–1853, s. xxvii. (niem.).
  5. ↑ Ch. Chubb. Described the following new forms of South-American birds. „Bulletin of the British Ornithologists’ Club”. 38, s. 30, 1917. (ang.). 
  6. ↑ H.Ch. Oberholser. Notes on the nomenclature of the genus Crypturus llliger. „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 35, s. 74, 1922. (ang.). 
  7. ↑ A. de Miranda-Ribeiro. „Revista do Museu Paulista”. 23, s. 739, 1938. (port.). 
  8. ↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Ratites: Ostriches to Tinamous. IOC World Bird List (v10.2). [dostęp 2020-08-01]. (ang.).
  9. ↑ D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette, Tinamous (Tinamidae), version 1.0, [w:] S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2020, Crypturellus, DOI: 10.2173/bow.tinami1.01 [dostęp 2025-12-20] (ang.). Publikacja w zamkniętym dostępie – wymagana rejestracja, też płatna, lub wykupienie subskrypcji
  10. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Tinamus [dostęp 2026-09-22].
  11. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Crypturus [dostęp 2026-09-22].
  12. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Crypturellus [dostęp 2018-03-26].
  13. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Microcrypturus [dostęp 2018-03-26].
  14. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Crypturornis [dostęp 2018-03-26].
  15. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Orthocrypturus [dostęp 2018-03-26].
  16. ↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Tinamidae Gray,GR, 1840 – kusacze - Tinamous (wersja: 2025-12-07). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-12-20].

Bibliografia

  • The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).