Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Elena Ceausescu


Elena Ceaușescu
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

7 stycznia 1916
Petrești

Data i miejsce śmierci

25 grudnia 1989
Târgoviște

Wicepremier Rumunii
Okres

od 29 marca 1980
do 22 grudnia 1989

Przynależność polityczna

Rumuńska Partia Komunistyczna

podpis
Odznaczenia

Elena Ceaușescu (ur. 7 stycznia 1916 w Petrești, zm. 25 grudnia 1989 w Târgoviște), de domo Lenuța Petrescu – żona Nicolae Ceaușescu, komunistycznego dyktatora Rumunii. Pełniła funkcję wicepremiera tego kraju.

Życiorys

Przed rządami męża

Urodziła się jako Lenuța Petrescu w miejscowości Petrești w okręgu Ilfov na Wołoszczyźnie – prawdziwy rok urodzenia to 1916, a nie 1919, jak podawały oficjalne biografie – zmieniono to, ponieważ Nicolae Ceaușescu (urodzony w 1918) nie chciał, żeby wszyscy wiedzieli, że jego żona jest starsza od niego[1]. Zakończyła swoją edukację na trzeciej klasie (chodziła też do czwartej, ale nie otrzymała promocji) szkoły podstawowej, po czym została wysłana przez rodziców do Bukaresztu, gdzie pracowała w zakładach włókienniczych[2]. Tutaj według oficjalnych biografii pracowała początkowo jako asystentka w laboratorium, a później jako robotnica w fabryce włókienniczej. Okres pracy w laboratorium w oficjalnych biografiach był opisywany pobieżnie, jak również nie zachowały się odpowiednie dokumenty; jest to o tyle istotne, że praca asystentki w laboratorium wymaga jednak wyższych kwalifikacji niż 4 klasy szkoły podstawowej. W Rumunii powszechne były plotki, że Elena Petrescu wtedy pracowała na niższym stanowisku w laboratorium (np. sprzątanie, zmywanie szkła etc.) albo też była kochanką i utrzymanką jakiegoś bogacza lub posiadacza stanowiska, który zatrudniał ją tylko dla formalności (w latach 1930. w Bukareszcie takie zjawiska były dość częste). W związku z tymi plotkami w ostatniej wersji oficjalnej biografii (koniec lat 1980.) pojawiła się wersja, że Elena dopiero w 1935 r. przyjechała do Bukaresztu i od razu zaczęła pracę w fabryce włókienniczej.[potrzebny przypis] W połowie lat 30. wstąpiła do Komunistycznej Partii Rumunii. W 1939 poznała Nicolae Ceaușescu, za którego wyszła za mąż w 1945 roku[3][4]. Po ślubie zmieniła imię na Elena. W 1947 roku została pracownikiem naukowym w Instytucie Badań Chemicznych w Bukareszcie[5].

Czasy rządów męża

Elena Ceausescu i Nicolae Ceausescu (z lewej) oraz gen. Wojciech Jaruzelski i Zbigniew Messner w Warszawie, czerwiec 1984

Jej sytuacja zmieniła się po dojściu Nicolae Ceaușescu do władzy. Od kiedy w 1965 został on sekretarzem generalnym partii komunistycznej, rola polityczna jego żony nieustannie wzrastała. Jej mąż publicznie oświadczył, że uznaje to za zaszczyt, że może zwracać się do niej per „towarzyszko”. W kręgach emigracji rumuńskiej w Stanach Zjednoczonych określana była raczej pogardliwym mianem „Madame Ceaușescu”.[potrzebny przypis]

W oficjalnej propagandzie Elena Ceaușescu nazywana była „naukowcem światowej sławy”, aczkolwiek jej osiągnięcia na polu naukowym podawane są często w wątpliwość (np. została wyrzucona za ściąganie podczas egzaminu z chemii w studium dla dorosłych)[potrzebny przypis]. Mimo to za rządów jej męża otrzymała wiele nagród naukowych za osiągnięcia na polu chemii polimerów, m.in. doktorat honoris causa[6]. Jeszcze 6 stycznia 1989 PWN wydało jej książkę pt. Stereospecyficzna polimeryzacja izoprenu. Od 1972 Elena Ceaușescu pełniła również różne ważne funkcje w Komunistycznej Partii Rumunii[7].

Grób rodziny Ceaușescu na cmentarzu Ghencea w Bukareszcie

Elena Ceaușescu jest obwiniana przez Rumunów za ograniczenie programu kontroli urodzeń, co doprowadziło do pojawienia się w latach 70. i 80. znacznej liczby niechcianych dzieci, które porzucane przez rodziców trafiały do zaniedbanych rumuńskich sierocińców. Elena Ceaușescu kierowała również komisją ds. zdrowia, która zaprzeczała istnieniu w Rumunii zachorowań na AIDS, co doprowadziło do znacznego rozprzestrzenienia się tej choroby w kraju[potrzebny przypis].

W 1989 roku podczas wydarzeń rewolucji rumuńskiej Elena Ceaușescu uciekła wraz z mężem z Bukaresztu. Po kilku dniach oboje zostali jednak aresztowani i postawieni przed doraźnie sformowanym trybunałem. Podczas procesu Elena Ceaușescu odmówiła składania zeznań i konsekwentnie podawała w wątpliwość legalność postępowania sądowego[potrzebny przypis]. Niezwłocznie po wyroku, 25 grudnia 1989, Elena i Nicolae Ceaușescu zostali rozstrzelani w miejscowości Târgoviște[8].

Odznaczenia

Rumuńskie

Zagraniczne

Przypisy

  1. ↑ Kunze 2016 ↓, s. 45, 70.
  2. ↑ Kunze 2016 ↓, s. 45.
  3. ↑ Adam Burakowski: Geniusz Karpat. Dyktatura Nicolae Ceaușescu 1965-1989. Warszawa: Instytut Studiów Politycznych PAN, Wydawnictwo TRIO, 2008, s. 50. ISBN 978-83-7436-169-9.
  4. ↑ Kunze 2016 ↓, s. 70.
  5. ↑ Kunze 2016 ↓, s. 71.
  6. ↑ Kunze 2016 ↓, s. 150.
  7. ↑ Kunze 2016 ↓, s. 256.
  8. ↑ Kunze 2016 ↓, s. 418.
  9. ↑ HOTARARE 2 07/01/1989 [online], legislatie.just.ro [dostęp 2025-08-03].
  10. ↑ a b DECRET-LEGE 1 26/12/1989 - Portal Legislativ [online], legislatie.just.ro [dostęp 2025-08-02].
  11. ↑ Decretul nr. 155/1971 privind conferirea titlului de Erou al Muncii Socialiste [online], lege5.ro [dostęp 2025-08-03] (rum.).
  12. ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w Distincţii străine primite de tovarăşa acad. dr ing. Elena Ceauşescu [online], jurnalul.ro [dostęp 2025-08-02] (rum.).
  13. ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w Cătălin Pena, Povestea de dragoste a cuplului Nicolae și Elena Ceaușescu în documentele PCR de la sfârșitul articolului [online], www.evenimentulistoric.ro, 21 sierpnia 2020 [dostęp 2025-08-02] (rum.).
  14. ↑ Sosirea la Teheran, „Scanteia”, XXXIX (8174), bibliotecadeva.ro, 2 września 1969, s. 3 [dostęp 2025-08-02] (rum.).
  15. ↑ Cavaliere di Gran Croce Ordine al Merito della Repubblica Italiana. quirinale.it. [dostęp 2011-12-23]. (wł.).
  16. ↑ Honours [online], www.esteri.sm [dostęp 2025-09-09] [zarchiwizowane z adresu 2025-07-11] (wł.).
  17. ↑ Official Week in Review: April 7 – April 13, 1975 | GOVPH, „Official Gazette of the Republic of the Philippines” [dostęp 2025-08-01] [zarchiwizowane z adresu 2016-02-14] (ang.).
  18. ↑ Cidadãos Estrangeiros Agraciados com Ordens Portuguesas. presidencia.pt. [dostęp 2011-12-23]. (port.).
  19. ↑ BOE.es - Sumario del día 02/06/1979 [online], www.boe.es [dostęp 2025-08-02].
  20. ↑ Președintele Nicolae Ceaușescu, împreună cu tovarășa Elena Ceaușescu, s-a reîntilnit, in cursul după-amiezii de luni, cu regele Birendra Bir Bikram Shah Dev și regina Aishwarya Rajya Laxmi Devi Shah [online], bibliotecadeva.ro [dostęp 2025-08-03] (rum.).

Bibliografia

  • Diane Ducret, Kobiety dyktatorów, Wydawnictwo Znak, Kraków, 2012, ISBN 978-83-240-1884-0, tłum. Maria Rostworowska
  • Elena Ceausescu. parliamentpalace.ro. [dostęp 2014-06-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-07-03)]. (ang.).
  • Thomas Kunze: Ceaușescu. Piekło na ziemi. Warszawa: Prószyński i S-ka, 2016. ISBN 978-83-8069-430-9.